Nalet migranata u Seuti završio, ali panika u EU ostavlja posljedice

Nakon što je 30. jula nekoliko desetina hiljada migranata počelo da nadire u Seutu, malu špansku enklavu na obali Sjeverne Afrike, velika većina se povukla u Maroko u roku od 24 sata, ostavljajući za sobom pustoš. Naime, migranti su se suočili s nedostatkom hrane i izgledima da stignu do Evrope. Odbačene cipele i košulje i dalje su razbacane duž zaliva, dok su neki migranti, mahom iz podsaharske Afrike i maloljetnici, ostali uz snažno policijsko prisustvo.

Iako je neposredna kriza završena, sukobi unutar Evropske unije ostaviće dugoročne posljedice. Nalet migranata gotovo je udvostručio broj stanovnika Seute, koja broji 84.000, i privremeno preplavio grad. Tragično, najmanje 141 migrant se utopio pokušavajući da otpliva oko lukobrana na glavnom prelazu iz Maroka. U međuvremenu, krajnje desničarski agitatori iz Evrope, uključujući neke koji su došli u enklavu, dodatno su raspirivali situaciju snimcima o “etničkoj zamjeni”.

Tokom krize, španski ministar unutrašnjih poslova objavio je da se 70.000 od 72.000 migranata vratilo u Maroko, dok će oko 1.100 maloljetnika bez pratnje biti prebačeno u Španiju. Razlozi za ovaj nalet nisu potpuno jasni, ali se navodi da je nedavna odluka Vrhovnog suda Španije, koja je omogućila izuzimanje migranata koji dolaze morskim putem iz pravila o vraćanju na granici, značajno doprinijela situaciji. Asif, migrant iz Sudana, ističe da je vijest o ovoj odluci brzo kolačila društvenim mrežama.

Panika je izazvala reakcije širom Evrope, pri čemu je Italija, uz podršku Danske i Finske, najavila suspenziju saradnje sa Španijom u okviru šengenske zone, dok je na kraju odlučila samo za povremene provjere na lukama i aerodromima. Premijer Švedske, suočen s izazovima reizbora sljedećeg mjeseca, naglasio je da se 2015. godina, kada je zabilježen veliki talas migracija, ne smije ponoviti.

Kritičari su ukazali na špansku amnestiju za ilegalne migrante iz Latinske Amerike kao faktor koji je mogao privući nove migrante. Pored toga, nezadovoljstvo evropskih zemalja zbog Španije koja ne ispunjava NATO ciljeve u vezi sa odbranom dodatno je otežalo situaciju. Španski premijer Pedro Sančez osudio je nedostatak solidarnosti među evropskim zemljama, ističući da migranti ne mogu jednostavno da uđu u Evropu bez provjere dokumenata.

Na hitnoj videokonferenciji ministara unutrašnjih poslova EU 4. avgusta, postignuta je saglasnost o "potpunoj solidarnosti sa Španijom". Umjesto izbacivanja iz Šengena, ministri su se fokusirali na jačanje granica EU, suzbijanje krijumčarskih mreža i ubrzanje vraćanja neuspješnih tražilaca azila. Neregularna migracija u EU sada je na znatno nižem nivou nego prije tri godine, a evropske vlade pripisuju taj pad svojim politikama.

Ruben Anderson, profesor socijalne antropologije na Univerzitetu Oksford, ističe da se evropske vlade, suočene s unutrašnjim sukobima, nalaze u opasnosti da ponovo šalju jasnu poruku svojim susjedima: malo šta može da podijeli EU kao prizori mladih muškaraca koji prelaze granice. Tokom prethodne decenije, Evropa je sklopila sporazume s vladama drugih zemalja kako bi migrante zadržala van svojih granica, ali to stvara podsticaj trećim zemljama da izazivaju krize i zatim se predstavljaju kao spasioci.

Primjeri poput Muamera Gadafija, koji je 2008. godine obezbijedio milijarde od Italije u zamjenu za sprečavanje migranata da dolaze u Evropu, i Redžepa Tajipa Erdogana, koji je izvukao milijarde od EU kako bi sirijske izbjeglice zadržao u Turskoj, pokazuju dugotrajnu praksu ucjena migracijom. Maroko je u 2021. dozvolio ulazak oko 8.000 ljudi u Seutu kao odgovor na špansku podršku lideru pobunjeničke grupe iz Zapadne Sahare, a Bjelorusija je od 2021. godine dovela migrante sa Bliskog istoka koristeći avione.

Evropske vlade pohvalile su saradnju Maroka, dok su svoj bijes usmjerile prema krijumčarskim bandama. Iako nema jasnih dokaza da je Maroko direktno organizovao kretanje migranata, njegovi bezbjednosni službenici su im omogućili prolaz. Seuta, kao mala enklava koja se de facto izuzima iz šengenskog prostora, pruža Evropi malo korisnih pouka, jer nijedan migrant nije uspio da uđe u šengenski prostor iz nje.

Đema Pinjol-Himenez, stručnjakinja za migracije, naglašava da situacija iz Seute nije bila migraciona kriza, već geopolitički događaj. Događaji iz 2015-2016. godine i dalje bacaju dugi sjenku, a evropske vlade, suočene s ponovljenim krizama, moraju naučiti lekcije iz prošlosti kako bi spriječile slične situacije u budućnosti.