EU povećava podršku Palestini sa 41,7 miliona eura

Predsjednik Vlade Države Palestine Mohamed Mustafa kopredsjedavao je u ponedjeljak u Briselu drugim ministarskim sastankom Grupe donatora za Palestinu zajedno sa evropskom komesarkom za Mediteran Dubravkom Šuicom. Sastanku je prisustvovalo oko 65 predstavnika zemalja donatora, međunarodnih institucija i razvojnih partnera kako bi razgovarali o podršci palestinskoj vladi, kao i o naporima za rani oporavak i obnovu Pojasa Gaze.

U svom obraćanju, Mustafa je rekao da je rat u Gazi ostavio iza sebe razaranja bez presedana, ogromnu humanitarnu patnju te velike političke, ekonomske, društvene i bezbjednosne izazove. Dodao je da se okupirana Zapadna obala, uključujući Istočni Jerusalim, i dalje suočava s ubrzanom aneksijom, širenjem izraelskih naselja, napadima doseljenika, ograničenjima kretanja i izraelskim mjerama usmjerenim na podrivanje Palestinske uprave i održivosti rješenja o dvije države.

On je naveo da se palestinska ekonomija od oktobra 2023. godine smanjila za 30 odsto, da je stopa nezaposlenosti dostigla 50 odsto, da je više od 500.000 ljudi ostalo bez posla, te da je budžetski deficit vlade dostigao rekordne razmjere zbog kontinuiranog zadržavanja palestinskih prihoda od carina i poreza od strane Izraela, kao i ograničenja nametnutih palestinskom finansijskom i ekonomskom sistemu.

Mustafa je istakao da je Izrael u potpunosti obustavio redovan transfer palestinskih prihoda od carina i poreza tokom proteklih 15 mjeseci, čime je ozbiljno ograničena sposobnost vlade da izvršava svoje obaveze. Uprkos tim izazovima, rekao je da je palestinska vlada ostala funkcionalna, odgovorna i posvećena reformama, stabilnosti i izgradnji institucija.

Premijer je predstavio osamnaestomjesečnu strategiju vlade, usmjerenu na prelazak sa reformi na oporavak, jačanje otpornosti, obnovu jedinstva i izgradnju države. Strategija se zasniva na pet stubova: jačanju nacionalne otpornosti i podršci ugroženim zajednicama; jačanju državnih institucija, upravljanja i vladavine prava; podršci oporavku Gaze i postepenom vraćanju odgovornosti vlade u toj oblasti; podsticanju ekonomske samostalnosti kroz ulaganja u proizvodne sektore, digitalne usluge, prehrambenu i energetsku sigurnost; te unapređenju političkih napora širenjem međunarodnog priznanja Države Palestine u partnerstvu sa Globalnom alijansom i drugim međunarodnim partnerima.

Mustafa je rekao da uspjeh ove strategije zahtijeva snažniju političku podršku Palestinskoj upravi, odlučne korake ka okončanju, kako je naveo, nezakonite izraelske okupacije, kao i šire međunarodno priznanje Države Palestine. Takođe je pozvao da se Privremeni sporazum o trgovini i saradnji između Evropske unije i Palestinske oslobodilačke organizacije iz 1997. godine unaprijedi u punopravni sporazum o pridruživanju.

On je pozvao Evropsku uniju, kao i regionalne i međunarodne partnere, da obezbijede hitnu i garantovanu budžetsku podršku kako bi vlada mogla da nastavi pružanje osnovnih javnih usluga, očuva kontinuitet rada institucija i sprovede planirane reforme. Takođe je apelovao na koordinisane međunarodne napore za hitan početak oporavka i obnove Gaze, kroz obezbjeđivanje adekvatnog finansiranja i nesmetanog ulaska humanitarne pomoći, komercijalne robe i građevinskog materijala, uz podršku mjerama koje će ojačati kapacitete Palestine za upravljanje ekonomijom i javnim finansijama.

Mustafa je naglasio da nijedna reforma niti strategija ne mogu biti uspješne bez političkih i ekonomskih uslova potrebnih za njihovu primjenu. Dodao je da je ekonomski oporavak nemoguć dok se prihodi i dalje zadržavaju, a sloboda kretanja i pristup ostaju ograničeni. Takođe je istakao da napredak ka rješenju o dvije države nije moguć bez stvarne političke podrške i vjerodostojnog puta ka okončanju okupacije.

Prema njegovim riječima, Izrael je višestrukim kršenjem obaveza iz Pariškog protokola – uključujući zadržavanje palestinskih poreskih prihoda, ograničavanje korespondentskih bankarskih odnosa, zadržavanje ograničenja na povrat izraelskih šekela, ograničavanje kretanja ljudi i robe i ukidanje radnih dozvola palestinskim radnicima – ozbiljno narušio palestinsku ekonomiju, ugrozio njenu stabilnost i doveo je na ivicu kolapsa.

Mustafa je dodao da, ukoliko Izrael više nije spreman ili sposoban da primjenjuje i poštuje model carinske unije uspostavljen Pariškim protokolom, međunarodna zajednica treba da podrži uspostavljanje nezavisnog palestinskog carinskog sistema. Takođe je naveo da bi međunarodna podrška trebalo da bude usmjerena na postepeno uvođenje palestinske valute i razvoj Palestinske monetarne uprave u potpuno ovlašćenu centralnu banku, ocjenjujući da su ti koraci ključni za ekonomski oporavak, veći stepen ekonomske suverenosti, otpornost i dugoročnu stabilnost.

Premijer je izrazio zahvalnost komesarki Šuici i Evropskoj uniji na kontinuiranom partnerstvu sa Palestinom, kao i zemljama donatorima, međunarodnim organizacijama i međunarodnim finansijskim institucijama na političkoj, humanitarnoj i finansijskoj podršci tokom jednog od najtežih perioda u savremenoj palestinskoj istoriji. On je rekao da njihova kontinuirana podrška predstavlja ne samo solidarnost sa palestinskim narodom, već i zajedničku posvećenost očuvanju održivosti rješenja o dvije države, jačanju Palestinske uprave i njenih institucija, podršci regionalnoj stabilnosti i postizanju pravednog, trajnog i sveobuhvatnog mira zasnovanog na međunarodnom pravu, relevantnim rezolucijama Ujedinjenih nacija i Arapskoj mirovnoj inicijativi.

Na marginama sastanka donatora, Evropska unija je, zajedno sa Španijom, Danskom, Kiprom, Irskom, Grčkom, Portugalom, Italijom, Holandijom, Francuskom, Švajcarskom i Belgijom, potpisala nove sporazume o finansijskom doprinosu u vrijednosti od 41,7 miliona eura sa palestinskim ministrom finansija i planiranja Estefanom Salamehom u okviru programa PEGASE. Ova sredstva predstavljaju dodatnu finansijsku podršku država članica EU nakon prvog sastanka ove grupe i dolaze uz već opredijeljenih 310 miliona eura koje je Evropska komisija namijenila programu PEGASE za 2026. i 2027. godinu.