Vojna parada u Francuskoj povodom Dana pada Bastilje

Vojna parada koja se svakog 14. jula održava u Parizu vezuje se za pad Bastilje 1789. godine, a sama ceremonija kroz istoriju je postala mnogo više od obilježavanja sjećanja na pobunu protiv apsolutizma. Ove godine ona se održava u trenutku pojačanih bezbjednosnih tenzija u Evropi i rata u Ukrajini, a na njoj će Emanuel Makron, posljednji put, dočekati zemlje učesnice kao predsjednik Francuske.

Prva velika godišnjica pada Bastilje obilježena je 14. jula 1790. godine sa idejom da se poslije revolucionarne 1789. godine prikaže jedinstvo francuske nacije. Ipak, kao nacionalni praznik, ovaj događaj je ustanovljen tek 1880. godine. Od tada pa do danas, praksa učešća stranih delegacija i vojnika u paradi s vremenom je postala način da Francuska pošalje političku i diplomatsku poruku. Izbor učesnika je pokazivao da je parada prilika za naglašavanje savezništava, istorijskih veza i spoljnopolitičkih prioriteta Francuske.

Ove godine, čini se, nastavljena je ista praksa – pozivi upućeni državama članicama u skladu su sa spoljnom politikom koju Francuska vodi. Kako je navedeno na sajtu francuskog Ministarstva odbrane, trideset pet zemalja iz Koalicije voljnih, inicijative koju predvode Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo, biće prisutno na vojnoj paradi. Osim njih, prisustvovaće i delegacije NATO-a i Evropske unije. Među prisutnim zvaničnicima biće i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, iako Srbija nije član ni alijanse NATO, EU ni Koalicije voljnih.

Koalicija voljnih politička je inicijativa koju su 17. februara 2025. pokrenule Francuska i Ujedinjeno Kraljevstvo. Ona okuplja 35 zemalja posvećenih pružanju snažnih bezbjednosnih garancija Ukrajini. Te garancije osmišljene su kako bi se obezbijedile sigurnost i stabilnost Ukrajine, omogućila obnova njenih snaga i odvratila svaka nova ruska ofanziva.

Francuska svake godine, 14. jula, obilježava nacionalni praznik, datum koji se vezuje za pad Bastilje 1789. godine, koji je, kako je istorija kasnije pokazala, bio jedan od ključnih događaja koji je nagovijestio Francusku revoluciju. Bastilja je bila tvrđava i zatvor u Parizu, koji je zapravo bio simbol kraljevskog apsolutizma i samovoljne vlasti. Iako je u trenutku zauzimanja u njoj bilo samo sedam zatvorenika, njen pad imao je snažno simboličko značenje.

Parada će, kako je najavljeno, prvi put javnosti predstaviti interakciju kopnenih trupa i vazdušne podrške, a jedinice će defilovati redosljedom njihovih operativnih uloga. Program predviđa prelete aviona i helikoptera, defile pješadijskih, motorizovanih i konjičkih jedinica, kao i završni prikaz posvećen 400 godina postojanja Francuske ratne mornarice, tokom kojeg će biti prikazane i zastave pozvanih zemalja.

Francuska je pozvala sve članice takozvane Koalicije voljnih, među kojima je i Hrvatska. Taj poziv doveo je u pitanje ne samo odnose Hrvatske i Francuske, već i odnose premijera i predsjednika Hrvatske. Sukob između predsjednika Zorana Milanovića i premijera Andreja Plenkovića započeo je nakon najave Vlade Hrvatske o učešću na vojnoj paradi u Francuskoj.