Arheolozi otkrili masovnu grobnicu u Slovačkoj sa 77 beživotnih tijela bez glava

Arheolozi su u Slovačkoj, u blizini grada Vrable, otkrili nalazište staro oko 7000 godina, gdje su u dva jarka pronađeni ostaci najmanje 77 ljudi bez glava. Ovaj nalaz, koji datira iz perioda ranog neolitika, zbunjuje stručnjake i ukazuje na moguće složene ritualne prakse u jednoj od najranijih poljoprivrednih zajednica u Evropi.

Naselje Vrable pripadalo je kulturi linerno-trakaaste keramike (LBK), koja okuplja najranije poljoprivredne zajednice u Evropi, a koja je nastala u Karpatskom basenu i proširila se srednjom Evropom prije otprilike 7500 godina. Samo naselje sastojalo se od stotina nastanjenih objekata, uključujući duge kuće, grupisanih u tri četvrti, od kojih je svaka zauzimala gotovo 16 hektara.

Tokom istraživanja, do avgusta prošle godine identifikovano je ukupno 112 osoba, ali arheolozi očekuju da će taj broj rasti sa nastavkom radova. Deo pokojnika je sahranjen na tradicionalan način u grobnim jamama pored kuća, uz priloge poput keramičkih posuda i žrtvovanih mladih ovaca. Međutim, jugozapadna četvrt, jedina okružena sa dva jarka, služila je za drugačiju vrstu sahranjivanja. U jarcima su pronađeni kosturi bez glava u različitim stanjima očuvanosti, a jedini izuzetak je lobanja deteta pronađena među odraslim telima.

Iako bi se na prvi pogled moglo pomisliti na nasilje, arheolozi smatraju da je reč o složenim društvenim praksama. „Naprotiv, imamo dokaze da su ovi ukopi, koji se nama čine neobičnim, bili deo društvenih praksi koje su oblikovale lokalne i šire odnose i pokazuju tek ograničene znakove sukoba i krize“, izjavio je Martin Furholt, arheolog sa Univerziteta u Kilu i vodeći autor studije.

Tragovi na kostima ukazuju na to da su glave pažljivo odvojene oštrim alatima, a ne nasilno odsečene. „Prve analize ukazuju na to da se ovde nije radilo o nasilnom odrubljivanju glava, već o veštom uklanjanju lobanja“, pojasnila je biološka antropološkinja Katarina Fuks sa istog univerziteta.

Dokazi sa drugih evropskih nalazišta iz istog perioda otvaraju brojne mogućnosti — od lova na glave do ljudskih žrtvovanja ili simboličke krađe identiteta. Na drugim naseljima kulture linerno-trakaaste keramike zabeleženi su masakri čitavih porodica i mučenja lomljenjem nogu pre pogubljenja. Obezglavljivanje je, čini se, bilo rašireno širom neolitške Evrope, što sugeriše da se radilo o ustaljenoj praksi, možda u okviru magijskih ili ceremonijalnih obreda posvećenih precima ili božanstvima.

„Moramo poći od toga da su te prakse imale potpuno drugačije značenje nego što bi imale u današnjim društvima. Upravo zato ih je tako teško protumačiti“, zaključuje Furholt. U narednoj fazi istraživanja analiziraće se kosti i artefakti kako bi se otkrili odnosi među sahranjenima, njihov način života i druge demografske pojedinosti. Arheolozi tek treba da istraže gotovo 160 metara sistema jarka, gdje bi se moglo kriti još obezglavljenih tela. Takođe postoji mogućnost da će se nestale lobanje s vremenom pojaviti, možda zakopane unutar kuća ili na nekom drugom delu nalazišta.