Decenija od Brexita: Razočaranje pobornika i protivnika izlaska iz EU

Dvojica braće preduzetnika, koja su tokom referenduma o Brexitu zastupala suprotne stavove, danas su, deset godina kasnije, obojica razočarana ishodom. Jedan smatra da su nove slobode propuštena prilika, dok drugi žali zbog komplikacija koje je izlazak iz Evropske unije donio trgovini.

Razočaranje koje osjećaju Najdžel Bakster, vlasnik kompanije za komercijalna vozila, i njegov brat Ijan Bakster, vlasnik logističke firme, odražava raspoloženje velikog dijela britanske javnosti kada je riječ o izlasku Ujedinjenog Kraljevstva iz Evropske unije. Prema istraživanju javnog mnjenja koje je YouGov objavio 9. juna, gotovo šest od deset Britanaca danas smatra da je zemlja pogriješila kada je glasala za izlazak iz EU.

Ijan, koji ima 60 godina, kaže da su ljudi koji su 23. juna 2016. godine glasali za izlazak, njih 52 odsto, otkrili da im je „prodat san“. Najdžel, koji je aktivno zagovarao izlazak iz EU i živi u Notingemu u centralnoj Engleskoj, kaže da se njegova očekivanja nisu ostvarila. Nadao se da će Brexit donijeti manje regulacija, niže poreze i veće strane investicije, ali smatra da se to nije dogodilo zbog nedostatka vizije i odlučnosti vlasti. „Nijesmo uspjeli da iskoristimo nešto što je predstavljalo istorijsku odluku“, rekao je 63-godišnji Najdžel.

Za Ijana je ostanak u Evropskoj uniji bio pragmatičan izbor i najbolji način da se osiguraju prosperitet i bezbjednost Britanije. On smatra da izlazak iz EU nije izazvao „katastrofalne posljedice“, ali ističe da je britanskim kompanijama postalo znatno teže da izvoze robu na tržište Evropske unije, koja je i dalje ubjedljivo najveći trgovinski partner Ujedinjenog Kraljevstva. Ironično, upravo zahvaljujući Brexitu Ijanova logistička kompanija, takođe sa sjedištem u Notingemu, značajno je porasla. Osnovao je posebnu službu za carinske procedure koja pomaže britanskim firmama da izvoze u EU. „Posao cvjeta, ali na račun naših klijenata i njihove trgovine sa Evropskom unijom, koja nije toliko snažna koliko bi inače bila“, rekao je.

Pored različitih stavova o Brexitu, braća navijaju i za suparničke fudbalske klubove – Čelsi i Arsenal. Ipak, tokom čitave rasprave o Brexitu uspjeli su da sačuvaju blizak odnos. To nije bio slučaj u ostatku zemlje 2016. godine, kada su tenzije oko Brexita bile veoma izražene. Vodile su se žestoke rasprave uz upozorenja o mogućim ekonomskim posljedicama izlaska iz EU, dok su kontroverzni bilbordi sa kolonama migranata dodatno podizali tenzije.

Danas je atmosfera oko te istorijske odluke znatno mirnija. U međuvremenu su se pojavile nove podjele u društvu, ali birače i dalje brinu slični problemi – stagnacija životnog standarda, nedovoljno finansirane javne usluge i migracije. „Iskreno, nekako je izblijedjelo iz mog razmišljanja“, rekao je Najdžel. Za Ijana je, međutim, Brexit i dalje važna tema. Pitanje se ponovo pojavilo kao potencijalna linija podjele u mogućoj budućoj borbi za liderstvo unutar vladajuće Laburističke partije. On je zadovoljan što sadašnja vlada, izabrana 2024. godine, nastoji da izgradi bliže odnose sa Evropskom unijom, ali odbacuje ideju ponovnog članstva pod nepovoljnijim uslovima. „Nijesam siguran da bi nam Evropska unija danas ponudila tako povoljan aranžman kakav smo tada imali. Veoma sumnjam da je to moguće i zato ne vidim da će se Ujedinjeno Kraljevstvo ponovo pridružiti Evropskoj uniji“, rekao je Ijan.