Vlade Zapadnog Balkana moraju odustati od spaljivanja otpada za energiju

Vlade Zapadnog Balkana moraju odustati od spaljivanja i suspaljivanja otpada za proizvodnju električne energije i grijanja, upozorava novi izvještaj CEE Bankwatch Network. U saopštenju se navodi da planovi za izgradnju spalionica i suspaljivanja otpada u termoelektranama na ugalj predstavljaju ozbiljan finansijski i zdravstveni rizik, posebno u gradovima poput Podgorice, Zenice i Tuzle.

Prema izvještaju, Crna Gora i Bosna i Hercegovina razmatraju spaljivanje otpada uprkos niskim stopama reciklaže, oko 3,7 odsto u Crnoj Gori i 1 odsto u Bosni i Hercegovini. Ove aktivnosti bi dodatno usporile razvoj sistema reciklaže i odvojenog prikupljanja otpada, u koje je do sada uloženo više desetina miliona eura kroz EU fondove.

Izvještaj ističe da nijedna zemlja Zapadnog Balkana ne primjenjuje EU hijerarhiju otpada, gdje prevencija, ponovna upotreba i reciklaža ostaju marginalne. Spalionice se opisuju kao skupa infrastruktura koja stvara dugoročne obaveze i zavisnost od miješanog otpada, što je direktno suprotno evropskim pravilima.

U saopštenju se navodi da ugovori za spalionice obično traju 20 do 30 godina, čime gradovi postaju obavezni da održavaju visoke količine miješanog otpada. Izvještaj takođe upozorava da nijedna zemlja regiona nema dovoljne količine adekvatno tretiranog otpada za planirane kapacitete, što bi moglo dovesti do zavisnosti od uvoza otpada, kao što je slučaj u evropskim zemljama poput Švedske.

Dodatno, spalionice proizvode velike količine opasnog otpada, a prema izvještaju, 26 do 40 odsto spaljenog otpada ostaje kao toksični pepeo, kontaminiran teškim metalima i dioksinima. Ovo stvara izazove za Crnu Goru i Bosnu i Hercegovinu, koje nemaju adekvatnu infrastrukturu za odlaganje takvog otpada.

Vanja Cicmil iz Zero Waste Montenegro upozorava da Crna Gora još nije izgradila osnovne elemente sistema upravljanja otpadom i naglašava potrebu za ulaganjem u rješenja koja smanjuju otpad. Denis Žiško iz Aarhus Centra BiH dodaje da političari na Zapadnom Balkanu ne razumiju principe cirkularne ekonomije, promovišući spaljivanje otpada kao dio rješenja.

Nataša Kovačević iz CEE Bankwatch Network poziva vlade Crne Gore i Bosne i Hercegovine da odmah obustave planove za izgradnju spalionica otpada i umjesto toga se posvete jačanju sistema upravljanja otpadom kroz reciklažu, kompostiranje i korišćenje čistih izvora toplote.