Azra Vuković: Požari su dominantan razlog zagađenja vazduha

Izvršna direktorica NVO Green Home, Azra Vuković, ističe da je važno baviti se prevencijom nastanka i širenja požara, jer oni ne samo da uništavaju biljna i životinjska staništa, nego dovode i do stalnog zagađenja tla, voda i vazduha. U proteklim sedmicama zabilježeno je povećano zagađenje vazduha u više crnogorskih gradova, a vrijednosti su se mijenjale u zavisnosti od požara koji su se javljali.

Prema Vukovićevoj, požari tokom ljeta mogu biti jedan od ključnih razloga pogoršanja kvaliteta vazduha, posebno uzimajući u obzir smanjen intenzitet saobraćaja. Podaci pokazuju da situacija nije ista u svim dijelovima Crne Gore. U Pljevljima je juče izmjerena koncentracija PM2.5 čestica od 117,9 mikrograma po metru kubnom, uz ocjenu da je kvalitet vazduha „loš“. U Baru je koncentracija iznosila 63,1 µg/m³, dok je u Podgorici na mjernoj stanici u Bloku V izmjereno 51,9 µg/m³, uz ocjenu „prihvatljivog“ kvaliteta. U Nikšiću je zabilježeno 48 µg/m³.

Stanje vazduha se brzo mijenja, a Pljevlja se suočavaju sa dugotrajnijim problemima. Već četvrti dan koncentracija PM čestica u Pljevljima prelazi dozvoljenu dnevnu granicu, a mjerenja su pokazala višestruko veće vrijednosti od zakonom propisanog maksimuma. Na mjernoj stanici Gagovića imanje u subotu, 29. avgusta, izmjereno je 225,9 µg/m³, dok su u nedjelju izmjerene vrijednosti od 49,9 i 49,7 µg/m³.

Vuković je naglasila da su zagađenja najčešće vezana za požare tokom ljeta, kada je saobraćaj smanjen. Prema njenim riječima, u Crnoj Gori se previše fokusiramo na gašenje požara, a nedovoljno na prevenciju njihovog nastanka. Klimatske promjene dodatno komplikuju situaciju, jer sušni periodi sa velikim količinama gorivog materijala povećavaju rizik od požara.

Ona je ukazala na to da je prevencija požara prioritet, naglašavajući da su požari povezani sa pogoršanjem kvaliteta vazduha. Vuković je dodala da se Crna Gora, kao mediteranska zemlja, suočava sa povećanim rizikom od velikih požara usljed klimatskih promjena.

Problem zagađenja vazduha nije samo pitanje trenutnih mjerenja. Prema podacima iz nove Strategije upravljanja kvalitetom vazduha za period 2026–2029, zagađenje vazduha u Crnoj Gori dovodi do 182 preuranjene smrti na 100.000 stanovnika, što je više nego dvostruko u odnosu na prosjek Evropske unije (78 preuranjenih smrti na 100.000 stanovnika). Iako su podaci za period od 2020. do 2024. pokazali poboljšanje, sjeverna i centralna zona Crne Gore i dalje se suočavaju sa visokim koncentracijama suspendovanih čestica PM10 i PM2.5.