Crna Gora se odrekla 8,6 miliona eura uvoznog PDV-a za energetiku

Država Crna Gora se u 2018. godini i 2019. godini odrekla oko 8,6 miliona EUR uvoznog PDV-a zbog gradnje energetskih objekata, što bi moglo da obezbijedi izgradnju najmanje dvije osnovne škole u Glavnom gradu Podgorica, pokazuju podaci Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

U 2018. godini ukupni iznos oslobođenja od plaćanja PDV-a po osnovu uvoza za izgradnju energetskih objekata iznosio je 8,6 miliona EUR, dok je za 2019. godinu iznosio 68,31 hiljadu EUR, saopštila je Uprava carina na osnovu Zakona o slobodnom pristupu informacijama ASP-u. Prema podacima Uprave carina, nakon tih godina i sve do kraja prošle godine nije bilo oslobođenja od plaćanja PDV-a po ovom osnovu.

ASP je podatke tražio do kraja prošle godine. Period oslobođenja uvoznog PDV-a, kako su objasnili iz ASP-a, vezuje se za realizaciju privatnih energetskih projekata. Kada se tome doda podatak da su u proteklih 11 godina potrošači platili preko 100 miliona za subvencioniranu struju proizvedenu u privatnim energetskim objektima, proizilazi da je pravni okvir u zemlji bio (i ostao) krajnje favorizujući za privatne subjekte, a na teret javnog interesa.

„Subvencije se plaćaju od 2014. godine, kada je u pogon ušla prva privatna mala hidroelektrana (mHE), a isplaćuju se po zakonskim i pozakonskim propisima ustanovljenim još iz vremena vlada Demokratske partije socijalista (DPS) i njenih saveznica“, rekli su iz ASP-a. U javnosti je, kako su dodali, poznato da su u ovom biznisu uglavnom firme i pojedinci bliski vrhu DPS-a, ali i rodbina tog partijskog vrha, dok je vlasništvo u vjetroelektranama (VE) Krnovo i Možura inostrano.

„Projekat Možure je pod teškom sjenkom korupcije, a biznis proizvodnje struje iz mHE i VE u Crnoj Gori postao je jedan od oglednih primjera funkcionisanja 'zarobljene' države“, rekli su iz ASP-a. Ustavni sud je prije nekoliko godina po inicijativi ASP-a utvrdio da prvobitna uredba o VE po kojoj su odobrene subvencije nije bila zakonita, ali se u praksi nije ništa dogodilo i potrošači i dalje plaćaju subvencije na struju proizvedenu u njima.

„U međuvremenu su milioni kvadrata crnogorske zemlje ugroženi zbog najave gradnje novih energetskih objekata, prevashodno solarnih elektrana i velikih VE, naročito što su od sredine 2022. godine, na osnovu kontroverznog zakonskog rješenja, a u jednom od prvih poteza tadašnje manjinske vlade (koju je u tom času podržavao DPS), izdato na desetine urbanističko tehničkih uslova za njihovu gradnju“, poručili su iz ASP-a.

Projektovana instalisana snaga budućih VE i solarnih elektrana bezmalo je tri puta veća nego trenutna instalisana snaga svih energetskih objekata za proizvodnju struje u zemlji. „Nakon vladavine DPS-a, nove vlade energetiku i dalje predstavljaju kao jedan od ključnih razvojnih prioriteta, a ranije ustanovljene beneficije za privatne subjekte i dalje postoje“, zaključili su iz ASP-a.