Devastacija u Baošićima ostala — rok istekao, a stanje nepromijenjeno

Preko 8.000 metara kvadratnih nasute plaže ispred megahotela u Baošićima kompanije Carine, biznismena Čedomira Popovića, za sada služi kao parking. Iako je Crna Gora obavijestila UNESCO da je donijela formalnu odluku o obustavi neovlašćenih radova u Baošićima i vraćanju lokaliteta u prvobitno stanje, to nije sprovedeno. Tako će, najvjerovatnije, i ostati dok o svemu konačnu riječ ne da Vrhovni sud.

Rok od dva mjeseca kojim je Uprava za zaštitu kulturnih dobara (UZKD) naložila kompaniji Carine da vrati nasutu plažu u Baošićima u prvobitno stanje istekao je 17. jula. Kako Carine to nijesu uradile, UZKD im je izrekla maksimalnu kaznu od 5.000 eura, uz najavu da će država vratiti plažu u prvobitno stanje.

“Kontrolu vraćanja plaže u prvobitno stanje neće vršiti urbanistička inspekcija jer nije donijela rješenje o vraćanju u prvobitno stanje”, rečeno je CIN-CG-u iz Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine (MPUD) na čijem je čelu Slaven Radunović. Odlukom Upravnog suda Crne Gore od 5. juna 2026. godine odbijen je zahtjev Carina za odlaganje izvršenja Rješenja UZKD, kojim je naloženo vraćanje u prvobitno stanje lokacije kupališta u Baošićima. Na tu presudu se kompanija žalila Vrhovnom sudu.

“Do odluke Vrhovnog suda, rješenje UZKD je na snazi”, kaže za CIN-CG direktorica UZKD Petra Zdravković. Iz “Carina” za CIN-CG kažu da je rješenje “nezakonito, arbitrarno i proizvoljno”, da je “posebno zabrinjavajuće to što Upravni sud u svom obrazloženju nije uzeo u obzir, niti je jednom riječju pomenuo bilo koji dokaz o šteti koju kompanija Carine trpi usljed nezakonitih odluka UZKD, a koje je kompanija Carine priložila uz zahtjev za odlaganje izvršenja”, kazali su iz ove kompanije.

U ovom zahtjevu dostavljeno je mišljenje sudskog vještaka ekonomsko-finansijske struke koji je kvantifikovao štetu u vidu izmakle koristi i negativnih posljedica po javne prihode. Navedena su pisma različitih turoperatora kojima se dokumentuje neposredna opasnost od raskida ugovornih odnosa i aktiviranja ugovornih penala, gubitka poslovne reputacije i gubitka tržišne pozicije na regionalnom tržištu. Priložili su i građevinsku dozvolu koja je u direktnoj suprotnosti sa Rješenjem UZKD.

Kompanija Carine početkom februara počela je sa nasipanjem mora, kako bi uredili kupalište ispred budućeg hotela u Baošićima, koji su planirali da otvore pred ljetnju turističku sezonu. Početkom godine Sekretarijat za urbanizam Opštine Herceg Novi izdao je dozvolu koja je omogućila devastaciju mora i obale u Baošićima, a u februaru ministar Slaven Radunović je na sjednici nacionalne Komisije za UNESCO saopštio da je od “nadležne inspekcije tražio da se provjeri građevinska dozvola”, te da je “utvrđeno da je ona ispravna”.

Saglasnost je dobijena i od Agencije za zaštitu prirode Crne Gore (EPA), koja je ocijenila da za enormno proširenje nije potrebno izraditi Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu. “Kompanija Carine je radove na uređenju kupališta u Baošićima izvodila isključivo na osnovu građevinske dozvole Sekretarijata za urbanizam i građevinske inspekcije Opštine Herceg Novi i kategorično tvrdimo da nijedna aktivnost nije preduzeta mimo pomenute dozvole, što je potvrđeno zapisnicima nadležne građevinske inspekcije”, kazali su iz Carina.

Dodaju da “centralno pravno pitanje u ovom predmetu nije da li Carine gradi bez dozvole, već da li organ koji svojevoljno nije učestvovao u izdavanju te dozvole (UZKD) naknadno može naložiti uklanjanje svega što je na osnovu nje izvedeno. To je pitanje o kojem teku sudski postupci pred Upravnim sudom Crne Gore i Vrhovnim sudom Crne Gore.”

“Država je kriva što mu je dala dozvolu”, kaže za CIN-CG Petra Zdravković, direktorica UZKD. I pored obećanja države UNESCO da će zaustaviti devastaciju Boke, u slučaju Baošića, UZKD je jedina institucija koja je stala na put investitoru. “Građevinska dozvola za plažu neće biti poništena uprkos upozorenjima Zaštitnice imovinsko-pravnih interesa Bojane Ćirović. Predsjednik Opštine Herceg Novi Stevan Katić je rekao da neće da je poništi”, kaže Zdravković.

Popović je dobio dozvolu za gradnju hotela 2019. godine, prije nego što je zakonom postala obavezna procjena uticaja na kulturnu baštinu (HIA). Kada je postalo jasno da će za projekat biti potrebna ova vrsta dozvole, Zdravković je insistirala da nekadašnji glavni državni arhitekta, Vladan Stevović, traži od Carina da se obrate UZKD za izradu HIA studije. Stručni tim potom počinje rad na procjeni uticaja predloženog idejnog rješenja na cjelokupno kulturno dobro i njegovu izuzetnu vrijednost, u skladu sa utvrđenom metodologijom ocjenjivanja. Ukoliko se procijeni da planirani zahvat može imati značajan negativan uticaj, investitoru se propisuju mjere ublažavanja.

U slučaju investitora Čeda Popovića, jedna od mjera odnosila se na zabranu izgradnje objekta u Baošićima koji bi visinom nadmašio tada najviši postojeći objekat u naselju, odnosno zgradu od približno četiri sprata. Prema riječima Zdravković, investitor je odgovorio da ga predložene mjere ne zanimaju, navodeći da je urbanističko-tehničke uslove (UTU) dobio još 2019. godine i da će se toga držati bez obzira na naše smjernice. “Nakon toga, stručni tim je zaključio postupak izrade Procjene uticaja na baštinu (HIA) negativnim mišljenjem. Drugim riječima, HIA je zaključila da bi izgradnja planiranog kompleksa na predloženi način imala negativan uticaj na kulturnu baštinu”, navodi Zdravković.

“Negativna HIA 2024. dostavljena investitoru, kao i tadašnjem glavnom državnom arhitekti Siniši Miniću”, navodi Zdravković. Kada je 2025. donijet PUP Herceg Novi, Carinama se ucrtavaju četiri suterena u plan gradnje, što je, objašnjava Zdravković, manipulacija podacima. “Ne postoje četiri suterena, može da postoji jedan suteren i četiri podzemne etaže. Mi smo više puta vraćali tu lokaciju, ona se više puta mijenjala, i oni su na kraju provukli ta četiri suterena. Na kraju su ta četiri suterena samo prebačena gore. To je argumentacija investitora, ali i MPUD”, ističe Zdravković.

Ona podsjeća da se objekat pečatio krajem 2024. godine zbog nepravilnosti dokumentacije. “Dva puta se nakon toga donose rješenja o zabrani radova, i dva puta se na Popovićevu žalbu ministar Radunović poništava rješenje svoje inspekcije. Stevan Katić, predsjednik Opštine HN, mu omogućava da sad radi tokom sezone kad je zabrana radova. Što se tiče hotela, sve je nelegalno”, zaključuje Zdravković.

Iz kompanije Carine za CIN-CG su kazali da je izgradnja hotelskog kompleksa “Carine 5*” u Baošićima u završnoj fazi: “Kompanija Carine je planirala da hotelski kompleks primi prve goste tokom turističke sezone 2026. godine, a kupalište je, kao funkcionalan i neophodan dio hotelskog kompleksa projektovanog za smještaj oko 2.000 gostiju, trebalo da bude operativno već od jula ove godine”.

Spor sa UZKD i neizvjesnost u pogledu izvršenja Rješenja o vraćanju u prvobitno stanje unijeli su značajnu neizvjesnost u realizaciju projekta. “Zbog toga smo i tražili odlaganje izvršenja Rješenja od Upravnog suda, jer bi njegovo neposredno izvršenje faktički onemogućilo poslovanje hotelskog kompleksa tokom cijele turističke sezone 2026. godine. To bi, prema procjeni sudskog vještaka ekonomsko-finansijske struke, izazvalo izmaklu korist i štetu mjerenu iznosom koji prelazi sedam miliona eura, ne računajući reputacionu štetu i negativne posljedice po turoperatore, turiste, zaposlene i javni interes”, tvrde iz Carina.

Iz ove kompanije ističu da sporovi sa UZKD neizbježno odlažu neke od poslovnih planova kompanije Carine, ali ih apsolutno ne dovode u pitanje u konačnici.

Hotel u Baošićima je praktično završen iako je Urbanističko-građevinska inspekcija još u oktobru 2024. donijela rješenje o zabrani gradnje na više parcela na kojima se prostiru objekti hotela. Na pitanje kako je to moguće, iz Direktorata za inspekcijski nadzor koji djeluje u okviru MPUD odgovorili su da se suočavaju sa ograničenim kadrovskim kapacitetima u odnosu na obim posla, što se odražava na učestalost i dinamiku kontrole na terenu. Iz UZKD-a upozoravaju i da je hotel koji Carine rade nadograđen sa još dvije etaže u odnosu na prijavu gradnje, što je naknadno uvršteno u Prostorno-urbanistički plan (PUP) za Herceg Novi. “UZKD ni u jednoj fazi nije dala saglasnost za realizaciju pomenutih projekata već je nastojala da osigura primjenu pojačanih kontrolnih mehanizama, u skladu sa nacionalnim i međunarodnim obavezama Crne Gore.