Reakcija na propagandu protiv Crne Gore

Nadležne institucije dužne su da reaguju u skladu sa zakonskim ovlašćenjima, a najviši državni zvaničnici imaju obavezu da jasno saopšte da se organizovano unižavanje crnogorske nezavisnosti, državnog dostojanstva i demokratski izražene volje građana ne smije normalizovati niti predstavljati kao legitimna medijska interpretacija. U suprotnom, ovakvi sadržaji će postepeno pomjerati granice prihvatljivog javnog govora, upozorili su iz DFC-a.

Propagandni film Centra za društvenu stabilnost iz Novog Sada „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi“ ogolijeva kontinuitet odnosa dijela političkih, medijskih i ideoloških centara iz Srbije prema Crnoj Gori u posljednje dvije decenije, koji se, umjesto prihvatanja crnogorske nezavisnosti kao demokratske činjenice, zasniva na njenom stalnom osporavanju, predstavljanju kao vještačke ili privremene države i negiranju zasebnog crnogorskog identiteta. To zaključuje Digitalni forenzički centar u svojoj analitzi spornog filma koji su televizije Prva i Adria emitovale tokom nedavnog obilježavanja jubilarne dvije decenije od obnove nezavisnosti i zbog čega je Agencija za audiovizuelne medijske usluge pokrenula postupke protiv te dvije televizijske kuće.

Iz DFC-a podsjećaju da je riječ o sadržaju koji, pod formom dokumentarnog filma, širi političku propagandu, ponižava crnogorsku državnost i vrijeđa građane Crne Gore. Procjenjuju i da dodatnu težinu tom slučaju daje činjenica da su u izradi i promociji takvog sadržaja učestvovali prosrpski politički i medijski akteri iz Crne Gore.

U analizi upozoravaju da Srbija sve vidljivije koristi filmsku i televizijsku produkciju kao instrument meke moći, ali i kao oblik političke propagande usmjerene na oblikovanje kolektivnog pamćenja, identiteta i regionalne percepcije savremene istorije. - Cilj takve filmske politike nije samo kulturna promocija, već proizvodnja narativa koji Srbiju i Srbe predstavljaju kao istorijski kontinuirane žrtve, moralno ispravne aktere ili heroje, dok se odgovornost za kontroverzne istorijske događaje relativizuje, prebacuje na druge ili potpuno izostavlja. Na taj način film postaje produžetak državne strateške komunikacije, posebno u temama koje se tiču Kosova, ratova devedesetih, Drugog svjetskog rata i kulturno-identitetskog nasljeđa – piše u analizi.

Dodaju i kako srpska kinematografija istorijske i ratne narative od Drugog svjetskog rata, preko 90-ih godina pa do pitanja kulturnog i istorijskog nasljeđa koristi kao instrumente meke moći i političke propagande. - U crnogorskom kontekstu takvi sadržaji, kroz istorijske i religijske simbole, potiskuju posebnost crnogorskog identiteta i Crnu Goru simbolički vezuju za srpski nacionalni i okvir – navode iz DFC-a.

Kada je riječ o Centru za društvenu stabilnost, u čijoj je produkciji sporni film, iz DFC-a ističu kako ta organizacija predstavlja tipičan primjer GONGO vladine-nevladine organizacije, kojom se kreira lažna slika da građani i civilno društvo podržavaju odluke ili poteze vlasti. - Rad te organizacije je intenziviran nakon masovnih protesta u Srbiji, a glavni cilj dokumentarnih uradaka i filmova je delegitimizacija studentskih protesta, slobodnih medija i opozicije – dodaje se u analizi.

Podsjeća se i da saradničku strukturu Centra čine ljudi iz javnih i lokalnih institucija Srbije, dok su najistaknutiji članovi vladajuće SNS iz Vojvodine. - Nemanja Zavišić je potpredsjednik pokrajinske Skupštine, a Nebojša Kuzmanović direktor Arhiva Vojvodine. Tamara Davidović je zaposlena u Fondu za evropske poslove i razvoj AP Vojvodine. Aleksa Grubešić obavlja funkciju zamjenika pokrajinskog sekretara za socijalnu politiku, demografiju i ravnopravnost polova u Pokrajinskoj vladi AP Vojvodine. Srđan Graovac, upravitelj Fondacije „Svetozar Miletić“, zaposlen je u Matici Srpskoj. Ognjen Karanović, direktor Centra, takođe je zaposlen u Matici Srpskoj – navode iz DFC-a.

U analizi objašnjavaju da je film „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi“ utemeljen na nekoliko jasno prepoznatljivih propagandnih narativa, od kojih je prvi i centralni osporavanje legitimiteta referenduma iz 2006. godine. Drugi ključni narativ je, dodaju, delegitimizacija crnogorske nezavisnosti, jer se u filmu obnova nezavisnosti ne predstavlja kao politički i demokratski proces, već kao čin odvajanja od porodice, vjere, tradicije i zajedničke istorije, čime se referendum iz 2006. godine svodi na izdaju, a ne na legitimnu odluku građana.

Treći narativ odnosi se na predstavljanje Crnogoraca kao izmanipulisane, vještačke ili naknadno konstruisane nacije, što se uklapa u širi velikosrpski interpretativni okvir, u kojem se crnogorska nacija prikazuje kao odstupanje od izvornog identiteta, a crnogorska državnost kao privremena anomalija koju treba preispitivati, relativizovati ili poništiti. Četvrti narativ je kriminalizacija crnogorske nezavisnosti i države, jer film sugeriše da obnova nezavisnosti nije bila vođena demokratskom voljom građana, već interesima vlasti, novca, kontrole, šverca i kriminala.

- Posebno opasan segment filma je narativ o potrebi novog preispitivanja volje građana i mogućem institucionalnom povezivanju teritorija na kojima žive oni koji budućnost vide zajedno. Takva poruka izlazi izvan okvira istorijske interpretacije i ulazi u zonu političke prijetnje savremenom ustavnom poretku Crne Gore – piše u analizi.

Podsjećajući na prijeteću poruku kojom se završava film, iz DFC-a upozoravaju da se to ne može posmatrati kao provokativna medijska metafora, već kao direktne političke prijetnje miru, stabilnosti i ustavnom poretku Crne Gore. To, dodaju, jasno pokazuju da cilj ovakvog propagandnog sadržaja nije otvaranje debate o prošlosti, već održavanje permanentnog konflikta oko temelja crnogorske državnosti.

- Zbog toga je reakcija nadležnih institucija neophodna. Institucionalni odgovor ne smije ostati ograničen samo na regulatornu proceduru. Nadležne institucije dužne su da reaguju u skladu sa zakonskim ovlašćenjima, a najviši državni zvaničnici imaju obavezu da jasno saopšte da se organizovano unižavanje crnogorske nezavisnosti, državnog dostojanstva i demokratski izražene volje građana ne smije normalizovati niti predstavljati kao legitimna medijska interpretacija. U suprotnom, ovakvi sadržaji će postepeno pomjerati granice prihvatljivog javnog govora. Ono što se danas predstavlja kao dokumentarni film ili sloboda mišljenja, sjutra može postati standardizovani obrazac medijskog djelovanja u kojem su govor mržnje, istorijski revizionizam i podrivanje državnosti prihvaćeni kao normalan dio javne debate – zaključuje se u analizi DFC-a.