Raste broj pogubljenja u Iranu od početka rata

Ujedinjene nacije (UN) saopštile su da su od napada Sjedinjenih Američkih Država (SAD) i Izraela na Iran 28. februara pogubljena najmanje 32 politička zatvorenika. Ovaj broj predstavlja nagli godišnji porast, s obzirom na to da je tokom cijele 2025. godine zabilježeno 45 pogubljenja po politički motivisanim optužbama, prema podacima Amnesti internešnala, svjetske organizacije za zaštitu ljudskih prava.

Jedan od pogubljenih, Mehrab Abdolazade, bio je osuđenik na smrt koji je uhapšen 2022. godine tokom protesta zbog smrti mlade žene Mahse Amini. U glasovnoj poruci, koju je poslao iz Centralnog zatvora Oromijea, poručio je: "Slušate moj glas i ovo je možda posljednji put da ga čujete". Optužen je za umešanost u ubistvo pripadnika Basidža, paravojne formacije pod kontrolom Islamske revolucionarne garde.

Broj pogubljenih zbog političkih i bezbjednosnih optužbi raste od početka rata, a UN upozorava na sve češću primjenu smrtne kazne protiv političkih neistomišljenika. Ove godine, neki od pogubljenih su optuženi za špijunažu u korist Izraela i američke Centralne obaveštajne agencije (CIA). Pored toga, mnogi su povezani sa opozicionim grupama.

Prema informacijama Amnesti, smrtna kazna se koristi kao sredstvo političke represije, a vlasti često sprovode pogubljenja u zoru, izazivajući strah među građanima. Izvještaji ukazuju da se neka pogubljenja obavljaju u tajnosti, a broj pogubljenja prošle godine dostigao je 2.159, što je najviše od 1989. godine.

Iran se suočava sa višestrukim krizama, a pojačana represija i povećan broj pogubljenja predstavljaju pokušaj režima da povrati autoritet nakon nemira koji su uslijedili. U ovom kontekstu, vlasti su izvele pogubljenje 21-godišnjeg šampiona u karateu, Sasana Azadvara, koji je optužen za "moharebeh" ili "vođenje rata protiv Boga".

Organizacije za ljudska prava izražavaju zabrinutost zbog brzine suđenja i nedostatka transparentnosti u sudskim procesima u Iranu. Mnogi osuđeni, uključujući pripadnike manjinskih zajednica, suočavaju se s nepravdama i mučenjem tokom istraga.

U glasovnoj poruci, Mehrab Abdolazade je govorio o agoniji čekanja na pogubljenje, navodeći da osuđenik na smrt svaki dan živi u strahu da bi mogao biti pozvan na izvršenje kazne. Njegova situacija odražava šire probleme ljudskih prava u Iranu, gdje se smrtna kazna koristi kao alat represije.