Još jedan Prvi maj: Ničiji praznik

Ove godine Prvi maj u Crnoj Gori dočekuje se bez entuzijazma, uz proteste Unije slobodnih sindikata Crne Gore (USSCG) zbog nepotpisanog Opšteg kolektivnog ugovora. Država ne prihvata zahtjeve za povećanjem obračunske vrijednosti zarada, dok radnici, čija se situacija pogoršava, ponovo ističu svoja prava.

Na Balkanu, Međunarodni praznik rada predstavlja blijede proslave, dok se radnici suočavaju sa nesigurnim ugovorima, niskim platama i slabom zaštitom. Prema podacima, svake godine u Crnoj Gori izgubi život od pet do osam radnika, većinom na građevini. Ove godine, u Herceg Novom je stradao radnik star 67 godina.

Unija slobodnih sindikata upozorava da će zbog nepotpisivanja Opšteg kolektivnog ugovora najmanje stotinu hiljada ljudi ostati bez značajnih benefita, uključujući regulisanje dana odmora i povećanje zarada za prekovremeni rad. Domaći sindikalci ističu da nesigurnost postaje glavna odrednica rada u zemlji, dok se broj prekarnih ugovora vrtoglavo povećava.

Masovne migracije sa Balkana, uključujući Crnu Goru, nastavljaju se, a podaci pokazuju da je od 2011. do 2021. godine otišlo preko 70 hiljada crnogorskih državljana. Mnogi od njih rade na „crno“, boreći se za egzistenciju bez osnovnih prava. Takođe, dolazak strane radne snage otkriva i ksenofobiju, diskriminaciju i rast govora mržnje.

Na regionalnoj konferenciji u Budvi prošle godine, iznijeti su podaci o rastu izdatih radnih dozvola, dok se prema procjenama Crna Gora suočava sa gubicima od 70 miliona eura godišnje zbog odlaska radne snage. Takođe, Svjetska banka upozorava na ubrzano starenje stanovništva regiona, što dodatno pogoršava situaciju na tržištu rada.

Na globalnom nivou, multinacionalne kompanije traže jeftinu radnu snagu, često organizujući proizvodnju u zemljama sa nižim troškovima rada, što rezultira lošim uslovima rada i ograničenim pravima radnika. U Crnoj Gori, najbogatijih 20 posto stanovništva zarađuje četiri do pet puta više od najsiromašnijih 20 posto. Ova situacija dovodi do jaza između bogatih i siromašnih, koji se dodatno produbljuje.

Da Prvi maj ne ostane ničiji praznik, potrebno je ponovo se boriti za radnička prava i dostojanstvo svakog radnika.