Sistem upravljanja otpadom u Crnoj Gori neuspješan – recikliramo manje nego 2018.

Državna revizorska institucija ocijenila je sistem upravljanja otpadom u Crnoj Gori kao neuspješan, sa alarmantnom činjenicom da čak 98 odsto otpada završava na deponijama, dok se ponovo koristi svega dva procenta. U izvještaju se ističe da Podgorica decenijama ne zatvara prepune sanitarne kade, što predstavlja ozbiljan propust koji može dovesti do zagađenja vode, zemljišta i vazduha.

Izvještaj upozorava da država i dalje nema uspostavljenu komunalnu inspekciju, zbog čega nije bilo inspekcijskog nadzora. U izvještaju se navodi da je upravljanje komunalnim otpadom neuspješno, uz dugogodišnje probleme u planiranju, sprovođenju mjera i kontroli. Dok se na papiru mijenjaju strategije i planovi, u praksi se čak 98 odsto prikupljenog otpada i dalje odlaže na deponije, a stopa reciklaže iznosi svega dva odsto. Ovi podaci proizilaze iz nalaza Državne revizorske institucije (DRI) koja je analizirala sistem upravljanja komunalnim otpadom u Crnoj Gori za period 2021–2025.

U izvještaju, koji potpisuju dr Branislav Radulović i Vesna Mihailović, se naglašava da strateški okvir nije obezbijedio kontinuitet niti efikasnu realizaciju planiranih aktivnosti. U 2023. godini reciklirano je manje od 0,5 procenta sakupljenog otpada, dok je u 2018. godini taj procenat bio oko dva procenta. Takođe, u studijskom istraživanju pokazalo se da na državnom i lokalnom nivou ne postoje planovi upravljanja otpadom već duži niz godina, kao i porast broja nelegalnih deponija, kojih ima blizu 400, prema podacima nadležnog ministarstva.

Revizija je sprovedena u periodu jun – decembar 2025. godine i obuhvatila je Ministarstvo ekologije, Agenciju za zaštitu životne sredine, te opštine i komunalna preduzeća u Podgorici i Nikšiću. Ove opštine imaju najveći broj stanovnika i učestvuju sa 41 odsto u ukupno stvorenom otpadu u Crnoj Gori, što ukazuje na njihov značaj u sistemu upravljanja otpadom.

U glavnom gradu se nalazi deponija Livade, koja je određena kao regionalna deponija za Podgoricu, Cetinje i Danilovgrad, dok je opština Nikšić tokom godina odlagala komunalni otpad na neuređenom odlagalištu Mislov do, a od sredine 2024. godine odvozi ga na deponiju Livade u Podgorici.

Revizija je takođe utvrdila da je strateški okvir na državnom nivou neusaglašen. Strategija upravljanja otpadom do 2030. godine, donesena 2015. godine, nije obezbijedila uspješnu implementaciju planiranih aktivnosti. Donošenje novog državnog plana upravljanja otpadom u oktobru 2025. godine donosi značajan zaokret u pristupu, ali otvara i pitanja kontinuiteta i dosljednosti prethodnog planiranja.

DRI je preporučila Ministarstvu ekologije da hitno izradi novu strategiju i javno objavi evaluaciju neuspjeha prethodnog sistema. Na lokalnom nivou, Podgorica i Nikšić još nemaju ažurirane planove usklađene sa novim Državnim planom.

U praksi, sistem odvojenog sakupljanja otpada nije zaživio zbog nedovoljne infrastrukture, nedovoljne uključenosti građana i nedovoljne selekcije otpada na izvoru. U Podgorici su prikupljene 1.144.557 kg opasnog i neopasnog otpada, a ostvareni prihodi od prodaje selektovanih sirovina iznose 38.261 eura. Međutim, količine prikupljenog otpada ukazuju na ograničen domet sistema.

DRI je preporučila modernizaciju tehnološkog procesa i povećanje broja reciklažnih dvorišta, dok je Nikšiću upućena preporuka da takva dvorišta konačno uspostavi. Takođe, upozorava se na veliki broj neuređenih odlagališta širom države.

Na kraju, DRI je ukazala na to da je Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera u periodu 2021–2024. godine nije uspostavilo državnu komunalnu inspekciju, a nedostatak inspekcijskog nadzora dodatno pogoršava situaciju. Kazne za odgovorna lica se ne izriču, a sistem kontrole i kažnjavanja ostavlja mnogo nedoumica.