Kad beba trpi zbog nezakonitih djela roditelja

Prije manje od mjesec Uprava za izvršenje krivičnih sankcija (UIKS) dobila je još jednog člana, ali onog najčistijeg i nevinog. Iz Kliničkog centra pravo u spuški zatvor, umjesto kući, stigla je jedna beba. Prve dane života provodi zatvorena u sobi sa majkom, kojoj je odlukom sudije za istragu određen pritvor. Prema saznanjima Pobjede, riječ je o stranoj državljanki koja se tereti za nedozvoljeno držanje i puštanje u promet droga.

S obzirom na to da boravak bebe u pritvorskoj ćeliji nije zakonski definisan, ona je sa majkom prebačena u zatvorsku jedinicu. Zakon dozvoljava da beba bude uz majku u zatvoru samo do jedne godine. Majka i beba se nalaze u sobi gdje su obezbijeđeni adekvatni uslovi. Međutim, i pored svih napora Uprave UIKS-a da beba ima sve neophodne uslove, nalazi se na mjestu koje po svojoj prirodi nije namijenjeno djeci, pa okolnosti njenog rođenja i smještanja u zatvor otvaraju pitanje kakav početak života joj sistem zapravo omogućava.

- Kada su u pitanju trudnice i porodilje, Uprava obezbjeđuje dodatnu zdravstvenu zaštitu, uključujući i zaštitu reproduktivnog zdravlja. Osim navedenog, imajući u vidu da se radi o posebno osjetljivoj kategoriji, ova lica se smještaju u posebnu prostoriju radi obezbjeđivanja adekvatne njege. S tim u vezi, navedena prostorija podrazumijeva uslove za smještaj lica lišenog slobode, kao i novorođenog djeteta - odgovorili su Pobjedi iz Uprave za izvršenje krivičnih sankcija.

Dodaju da je u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija zdravstvena zaštita pritvorenih i osuđenih lica organizovana u skladu sa važećim zakonima, uz primjenu propisa kojima se uređuju prava pacijenata. - Zdravstvena zaštita ostvaruje se u Upravi, gdje im se obezbjeđuju uslovi u pogledu prostora, kadra i opreme, u skladu sa propisima kojima se uređuje zdravstvena zaštita. Lica koja zdravstvenu zaštitu ne mogu ostvariti u Upravi, ostvaruju je u zdravstvenoj ustanovi, u skladu sa zakonom. U konačnom, Uprava za izvršenje krivičnih sankcija obezbjeđuje sve neophodne uslove i u pogledu opreme, higijene i zdravstvenog nadzora - naveli su iz UIKS-a.

Slučaj žene koja se nedavno porodila tokom pritvora otvara pitanje na koje se odgovor naslućuje: da li Crna Gora uopšte ima uslove za boravak beba u zatvorima i da li okruženje u kojem dijete boravi može imati dugoročne posljedice po njegov razvoj. Prema saznanjima Pobjede, ovo nije prva beba koja je iz Kliničkog stigla pravo u UIKS. Kako nezvanično saznajemo, u pritvoru je sa majkom boravilo jedno dijete čak godinu.

Prema međunarodnim standardima, uključujući Konvenciju o pravima djeteta koju su usvojile Ujedinjene nacije, najbolji interes djeteta mora biti prioritet u svim situacijama. To podrazumijeva adekvatne životne uslove, zdravstvenu zaštitu i okruženje koje podržava pravilan razvoj. Stručnjaci ističu da boravak u neadekvatnim uslovima može uticati na fizički i psihološki razvoj djeteta, posebno u najranijem periodu života. Zbog toga se u mnogim državama praktikuju alternativna rješenja, uključujući smještaj kod članova porodice ili u specijalizovanim ustanovama.

Ovaj slučaj otvara šire pitanje odgovornosti institucija: da li sistem prepoznaje i adekvatno štiti najranjivije ili djeca postaju nevidljive žrtve okolnosti na koje ne mogu uticati. Iz UIKS-a nijesu odgovorili na pitanja Pobjede da li je obaviješten sud i da li se razmatra ukidanje pritvora majci, ni da li je u konkretnom slučaju obavljen nadzor uslova u kojima boravi dijete i ko je izvršio nadzor, postoje li planovi za unapređenje uslova za ovu kategoriju i da li je u slučaj uključen Centar za socijalni rad.