Dan sjećanja na žrtve gencoida u Jasenovcu

U Donjoj Gradini danas se obilježava Dan sjećanja na žrtve ustakšog zločina – gencida u koncentracionom logoru Jasenovac, povodom 81. godišnjice probjega poslednje grupe logoraša. Komemoraciji prisustvuju predsjednik Srbije Aleksandar Vučić i najviši zvaničnici Republike Srpske, čije vlade zajednički organizuju ovaj događaj.

Položeni su vijenci i cveće na grobno polje 'Topole', a vijenac ispred delegacije Srbije položio je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić. U delegaciji Srbije su i ministri Bratislav Gašić, Nenad Vujić, Jagoda Lazarević, Milica Đurđević Stamenkovski. Vijence su položili i delegacija Republike Srpske na čelu sa predsjednikom Sinišom Karanom, delegacija Sjedinjenih Američkih Država na čelu sa specijalnim izaslanikom američkog predsjednika za praćenje i borbu protiv antisemitizma Jehudom Kaplanom, delegacija Izraela koju predvodi savjetnik u ambasadi te zemlje Isak Grin, Udruženje bivših logoraša iz Drugog svjetskog rata, delegacija Roma i predstavnici diplomatskog kora.

Poglavar Srpske pravoslavne crkve, patrijarh Porfirije, služio je parastos žrtvama gencida koje su ustaše sprovodile nad Srbima, Jevrejima i Romima u NDH. Nakon patrijarha, na hebrejskom se obratio rabin Isak Asiel, a zatim je, na srpskom, podsjetio na ljudske priče i stradanja u Novom Sadu, Staroj Gradišci, Treblinki… Govorio je i o pozadini Hitlerovog konačnog rješenja, kao i sporoj reakciji u cijelom svijetu na uništenje jevrejskog naroda.

Predstavnik romske zajednice Miloš Acković izjavio je danas da za Rome Donja Gradina nije samo istorijski lokalitet, već otvorena rana njihovog bića i simbol istrebljenja koje je pokušalo da ugasi njihovu pjesmu, jezik i postojanje. 'Stojimo danas na ovoj tihoj, mučnoj zemlji Donje Gradine, mjestu gdje riječi često gube smisao, a tišina postaje najglasniji svjedok', istakao je Acković u obraćanju na obilježavanju Dana sjećanja na žrtve ustakšog zločina gencida u koncentracionom logoru Jasenovac i njegovom najvećem stratištu – Donjoj Gradini u NDH.

Istakao je da se Romi danas sjećaju desetina hiljada sunarodnika, koji su u sistemu logora Jasenovac, a najviše upravo ovdje, na stratištima Donje Gradine, postali žrtve bezumog terora. Acković je naveo da istorijska istraživanja govore o strašnim brojkama, da je više od 40.000 Roma brutalno ubijeno u okviru jasenovačkih logora smrti. 'Među njima su bila čitava sela, porodice sa djecom, ljudi čiji je jedini grijeh bilo njihovo ime i njihovo porijeklo', ukazao je Acković.

Posle govora prikazan je kratak film o istorijatu Jasenovca, najvećeg stratišta srpskog naroda. Sistem logora smrti NDH obuhvatao je oko 80 logora, a Donja Gradina kao najveće stratište u sistemu koncentracionih logora Jasenovac formirana je avgusta 1941. godine. Posljednji preživjeli zatvorenici ustaškog koncentracionog logora Jasenovac počeli su probijeg 22. aprila 1945. godine da bi se spasili iz te fabrike smrti, najveće na jugoistoku Evrope. Prema podacima Spomen-područja Donja Gradina, u zloglasnom logoru Jasenovac tokom Drugog svjetskog rata stradalo je 700.000 žrtava ustaškog zločina, među kojima 500.000 Srba, 40.000 Roma, 33.000 Jevreja i 127.000 antifasista. U Jasenovcu je stradalo 20.000 djece.

Vlada Republike Srpske proglasila je 27. april Danom žalosti povodom sjećanja na žrtve ustaškog gencida nad Srbima, Jevrejima i Romima u NDH od 1941. do 1945. godine.