U Crnoj Gori više od 1.000 slučajeva nasilja u porodici u 2025. godini

Prema podacima Uprave policije, na teritoriji Crne Gore u 2025. godini izvršeno je 968 krivičnih djela iz člana 220 Krivičnog zakonika i 92 krivičnih djela koja se dovode u vezu sa nasiljem u porodici, a shodno elementima obilježja kvalifikovana su drugim krivičnim djelima, za koja je podnijeto 997 krivičnih prijava, navodi se u Sektorskoj analizi za utvrđivanje predloga prioritetnih oblasti od javnog interesa i potrebnih sredstava za finansiranje projekata i programa nevladinih organizacija iz Budžeta Crne Gore u 2027. godini.

„Navedeni broj krivičnih djela učinjen je od strane 1037 lica, od kojih je 924 muškog pola (od kojih su 15 maloljetnih lica) i 113 ženskog pola (od kojih su 5 maloljetna lica). Žrtve izvršenih krivičnih djela nasilja u porodici su 1152 lica, 356 muškog i 796 ženskog pola. Od ukupnog broja žrtava, 141 su maloljetna lica, i to 59 muškog i 82 ženskog pola“, precizirano je u dokumentu objavljenom na sajtu Vlade.

Uprava policije je u 2025. godini podnijela 567 prekršajnih prijava zbog izvršenih 709 prekršaja iz Zakona o zaštiti od nasilja u porodici.

„Navedeni broj prekršaja učinjen je od strane 567 izvršilaca, od kojih je 391 muškog pola (od kojih su 4 maloljetna lica), i 176 ženskog pola (od kojih su 3 maloljetna lica). Žrtve izvršenih prekršaja su 562 lica, od kojih su 246 muškog i 317 ženskog pola. Od ukupnog broja žrtava izvršenih prekršaja, 186 su maloljetna lica (104 muškog i 82 ženskog pola)“, naglašava se u analizi.

U protekloj godini, policijski službenici su u četiri slučaja naredili učiniocu nasilja udaljenje ili zabranu vraćanja u stan ili drugi prostor za stanovanje. Za sva četiri slučaja bilo je nadležno Odjeljenje bezbjednosti Budva.

„Takođe, službenici Uprave policije su, u skladu sa čl. 37 Zakona o zaštiti od nasilja u porodici, podnijeli 282 prijave za zanemarivanje. Policija je predložila sudovima za prekršaje ukupno 88 zaštitnih mjera shodno Zakonu o zaštiti od nasilja u porodici i pratila ukupno 159 zaštitnih mjera po osnovu rješenja sudova za prekršaje“, stoji u dokumentu.

Postupajući u vezi sa događajima nasilja u porodici, policijski službenici su tokom 2025. godine privremeno oduzeli 109 komada vatrenog oružja, od čega u legalnom posjedu 75 i nedozvoljeno držano (nelegalno) 34 komada vatrenog oružja. U skloništa je upućeno 45 žrtava, od kojih su devet maloljetna lica.

„U toku 2025. godine registrovano je sedam slučajeva koja su ishodovala smrtnom posledicom i to: Jedno KD (Ubistvo čl 143 KZCG), četiri KD (Teško ubistvo iz čl.144 KZCG), jedno KD (Nasilje u porodici ili u porodičnoj zajednici iz čl 220 KZCG) i jedno KD (Ubistvo djeteta pri porođaju iz čl 146 KZCG): Prisutan je trend rasta svih oblika nasilja, među kojima su najzastupljeniji: Nasilje u porodici i nasilje nad ženama; Nasilje nad predstavnicima medija; Nasilje kao oblik maloljetničke delikvencije; Nasilje na sportskim događajima; Politički motivisano nasilje. Nadalje, krijumčarenja roba, koje donosi veliki profit (akcizne robe, cigarete), predstavlja kontinuiran rizik, zbog konstantne potražnje i vrijednosti proizvoda na crnom tržištu. Pored toga, prisutan je i problem zelenašenja, koji je podstaknut socio-ekonomskim statusom građana“, konstatuje se u analizi.

Nasilje nad ženama košta državni budžet oko 18 miliona eura godišnje. U dokumentu se navodi da istraživanje UNDP-a pokazuje da nasilje nad ženama košta državni budžet do 0,5 odsto BDP ili oko 18 miliona eura godišnje – kako zbog oslabljene radne produktivnosti, tako i zbog odsustva žrtava nasilja sa posla.

„Istraživanje koje je sprovedeno na uzorku od 1.103 ispitanika iz crnogorskih opština, fokusirano na percepciju i iskustva sa nasiljem u porodici pokazuju sljedeće: Većina ispitanika (92%) vjeruje da postoji nasilje u porodici u Crnoj Gori. Da se nasilje uglavnom prijavljuje rijetko ukazalo je samo 3,5% ispitanika. Identifikovani uzroci uključuju zloupotrebu moći (29%), bolesti zavisnosti (22%), ekonomsku krizu (21%) i patrijarhalno društvo (18%). Najčešće žrtve su žene i djeca, dok su muškarci identifikovani kao nasilnici, često supruzi ili bivši partneri.

Rezultati istraživanja pokazuju da četvrtina ispitanika smatra da postoje situacije gdje je fizičko nasilje opravdano, naročito u kontekstu patrijarhalnih odnosa.

„Ispitanici često krive žrtve za nasilje zbog nesposobnosti da napuste nasilnika. Ispitanici manje prepoznaju latentne oblike nasilja poput kontrole komunikacije ili kretanja. Oko 13% ispitanika je izjavilo da su bili izloženi nasilju, dok je 38% izjavilo da poznaje nekoga ko je žrtva nasilja. Postoji nedovoljno poznavanje nadležnosti institucija koje pružaju pomoć žrtvama, kao i slabost u proceni rizika i nedostatak specijalizovanih službi. Žene iz manjinskih zajednica ili migrantkinje suočavaju se sa dodatnom diskriminacijom. Istraživanje naglašava potrebu za poboljšanjem institucionalne podrške, bolju edukaciju o zakonskim procedurama i veću senzibilizaciju javnosti o problemu nasilja u porodici“, zaključuje se u Sektorskoj analizi.