Za sistematski pregled zemljišta, vode i vazduha skoro 540.000 eura

Crna Gora će ove godine za monitoring životne sredine izdvojiti 538.650 eura. Ovaj sistematski pregled obuhvata mjerenje i ocjenjivanje stanja i zagađenja zemljišta, vode i vazduha.

Monitoring je tokom protekle decenije realizovan samo dvije godine, a najmanje podataka prikupljeno je 2021. i 2024. godine, kada je sproveden jedan, odnosno dva od obaveznih osam programa, uz obrazloženje da nije bilo dovoljno sredstava. Agencija za zaštitu životne sredine će sprovesti kompletan monitoring, koji uključuje lokacije od Podgorice i Zete, preko Nikšića i Pljevalja, do Kotora i Ulcinja.

Monitoring obuhvata osam programa: kvalitet vazduha, alergeni polen, morski ekosistem, sadržaj opasnih materija u zemljištu, buku, biodiverzitet, nejonizujuće zračenje i radioaktivnost. Prema Programu monitoringa koji je usvojila Vlada, više od 60 odsto ukupnog budžeta (331.700 eura) je opredijeljeno za praćenje kvaliteta vazduha, dok je po 60.000 eura izdvojeno za buku i radioaktivnost. Za morski ekosistem i nejonizujuće zračenje planirano je po 30.000 eura, dok je 18.950 eura izdvojeno za biodiverzitet. Monitoring alergenog polena koštaće 8.000 eura.

Ovaj iznos je najveći do sada, s obzirom na to da je 2016. godine za ove namjene izdvojeno 322.500 eura, a iznos je varirao od 242.737 eura u 2021. do 459.737 eura u 2022. godini. Rezultati dobijeni realizacijom Programa monitoringa služe za izradu informacija o stanju životne sredine na nacionalnom nivou.

Monitoring se realizuje u skladu sa EU smjernicama i standardima Evropske agencije za životnu sredinu (EEA). Tokom protekle decenije, Crna Gora je slala nepotpune podatke o zagađenju zemljišta, vode i vazduha.

Program monitoringa vazduha uključuje mjerenje koncentracije polutanata (PM10 i PM2.5 čestice, sumpor-dioksid) na automatskim stanicama u više gradova, a realizuje ga Centar za ekotoksikološka ispitivanja (CETI). Agencija će takođe pratiti koncentraciju polena 27 alergenih biljnih vrsta na tri lokacije.

U okviru morskog ekosistema pratiće se pet ključnih segmenata, uključujući eutrofikaciju, kontrolu kontaminenata i biodiverzitet. Program praćenja morskog ekosistema će se 2026. godine finansirati kroz IPA program.

Programom posmatranja biodiverziteta utvrđuje se stanje i trendovi ugroženosti vrsta, dok će se buka mjeriti u 23 gradska centra. Mjerenja zračenja obuhvatiće 45 lokacija, uključujući one blizu elektroenergetskih objekata.

U okviru monitoringa zemljišta, ispitaće se opasne neorganske materije i toksična organska jedinjenja na 29 lokacija u 13 opština. Predviđeno je ispitivanje zemljišta u više gradova, uključujući Podgoricu, Pljevlja, Bijelo Polje, Tivat i Nikšić.