Apartheid na KiM: Srbima uklanjaju zastave

Dok se srpske zastave uklanjaju sa javnih površina uoči Vaskrsa, vlasti u Prištini istovremeno donose zakon koja omogućava albanskoj dijaspori lakše sticanje tzv. kosovskog državljanstva, uz brojne povlastice.

Ministar unutrašnjih poslova u Prištini Đelja Lj Sveçlja nedavno je saopštio da je usvojen nacrt novog zakona o državljanstvu. Predviđeno je da se postupak ponovnog sticanja državljanstva značajno pojednostavi – umjesto obimne dokumentacije, biće dovoljna prijava i potvrda da lice nije osuđivano u zemlji u kojoj boravi.

Rok za odlučivanje skraćen je sa šest mjeseci na 30 dana, a procedura će biti besplatna. Ove izmjene prije svega su namijenjene Albancima koji su se ranije odricali državljanstva radi sticanja dokumenata zapadnih zemalja. Novi zakon omogućiće im da se brzo vrate u pravni sistem Prištine, ali i – što je suštinski važno – na biračke spiskove.

Prema podacima institucija u Prištini, od 2008. do 2024. godine oko 57.000 ljudi se odreklo tzv. kosovskog državljanstva, uglavnom Albanaca. Istovremeno, procjene o iseljavanju ukazuju na mnogo veće brojeve – desetine hiljada godišnje napuštaju Kosovo i Metohiju, dok broj dijaspore kontinuirano raste.

Upravo ta dijaspora predstavlja ključnu političku snagu za pokret Vetëvendosje i njegovog lidera Aljbina Kurtija. Poznato je da su upravo glasovi iz inostranstva odigrali značajnu ulogu na izborima, a novi zakon mnogi tumače kao nastavak politike pridobijanja tog biračkog tijela.

Procjene govore da bi, ukoliko zakon bude usvojen u narednom periodu, novi glasači iz dijaspore mogli biti upisani u biračke spiskove već prije mogućih vanrednih izbora. To bi, kako ukazuju analitičari, moglo direktno uticati na izborni rezultat.

S druge strane, Srbi na Kosovu i Metohiji ostaju potpuno van ovih procesa. Oko 230.000 proteranih Srba i dalje nema uslove za povratak, dok se broj onih koji napuštaju svoja ognjišta nastavlja smanjivati. Prema podacima iz Beograda, u poslednjih pet godina sa KiM se iselilo oko 20 odsto preostalog srpskog stanovništva.

Istovremeno, pritisci na Srbe ne prestaju. U Gračanici su, uz prisustvo policije, uklonjene srpske zastave postavljene povodom Vaskrsa, što je izazvalo dodatno ogorčenje. Paradoks je utoliko veći ako se ima u vidu da su albanske zastave široko prisutne širom Kosova i Metohije, uključujući i institucije, bez ikakvih ograničenja ili reakcija.

Tako se, dok jedni dobijaju olakšice, prava i političku težinu, drugi suočavaju sa ograničenjima, pritiscima i gotovo potpunim izostankom institucionalne zaštite. Slika dvostrukih standarda, mnogi će reći – jasna je.