Oslobođenje Sarajeva 6. aprila 1945.

Na današnji dan 1945. partizani su oslobodili Sarajevo, a 16. muslimanska brigada prva je ušla u grad.

U “Sarajevskoj operaciji” snage Jugoslovenske armije tokom marta i aprila 1945. vodile su odlučujuće borbe za oslobođenje Sarajeva, što je krunisano oslobođenjem grada 6. aprila. Nakon uspješnih operacija oslobađanja okupirane teritorije početkom 1945. na teritoriji Bosne i Hercegovine, snage Jugoslovenske armije (JA) od marta su planirale operaciju s ciljem oslobađanja Sarajeva.

Snage JA od februara i marta u poluokruženju su držale ustaške, domobranske i njemačke snage koje su se nalazile u Sarajevu i široj okolini, dok su partizanski ilegalci nastojali zauzeti ključne i vitalne objekte u sklopu priprema za oslobađanje grada. Podršku ratnim operacijama partizanskih jedinica snažno su podržavali saveznički bombarderi, koji su u masovnim napadima uništavali preostale zalihe njemačkih snaga koje su planirale izvlačenje iz grada.

Njemci su zajedno sa snagama kolaboracionista za odbranu grada u trenutku otpočinjanja “Sarajevske operacije” raspolagali s približno 38.000 vojnika, dok su snage JA angažovale sedam divizija. Napad partizanskih snaga započeo je 28. marta, a praćen je snažnom artiljerijskom vatrom. Snage JA u “Sarajevskoj operaciji” napredovale su ka gradu u nekoliko pravaca, a u prvom planu je bio prodor preko Ivan Sedla. Na ovom pravcu snage JA ostvarile su male uspjehe tokom pokušaja prodora ka Tarčinu i Pazariću.

Na drugim pravcima snage iz Vareša, Podromanije, ali i Pala snage JA početkom aprila uspjele su zauzeti ključne visove stvarajući pretpostavke za napad na grad iz kojeg se početkom aprila njemačke snage postepeno i sistematski povlače. Nakon odluke o povlačenju glavnine njemačkih snaga izvan obruča koji se stezao oko Sarajeva, ustaše su planirale uništiti električnu centralu tokom 3. aprila, čemu se suprotstavila grupa ilegalaca na čelu s narodnim herojem Vladimirom Perićem - Valterom.

Tokom 4. aprila snage JA prodiru u grad iz nekoliko pravaca izbacujući trupe Vermahta koje su podržavali kolaboracionisti. Međutim, u borbama na Marijin Dvoru ostaci 334. puka njemačke vojske pružaju snažan otpor oslobodiocima. Sporadične borbe u gradu nastavljene su i tokom 5. aprila iako su partizanske snage ovladale gotovo svim najvažnijim visovima i objektima oko grada.

U grad se pobjedonosno oko 16 sati 5. aprila brigada kroz Vratničku kapiju spustila 16. muslimanska brigada NOVJ, s ciljem oslobađanja jezgre Starog grada i Vijećnice. Nakon izvlačenja ostataka jedinica koje su probile obruč oko grada, od ranih jutarnjih sati 6. aprila 1945. Sarajevo je bilo oslobođeno.

U antifašističkoj borbi od 1941. do 1945. živote je dao 10.961 građanin Sarajeva, a snage JA su tokom “Sarajevske operacije” imali 637 poginulih, 2.020 ranjenih i 27 nestalih boraca. Oslobađanjem grada okončana je jedna od najmračnijih dionica istorije glavnog grada Bosne i Hercegovine koji je uspješno preživio nacističku okupaciju i dočekao oslobođenje od okupatora i domaćih kolaboracionista.