Ćutanje države dovelo do nelegalne gradnje hotela u Baošićima

Nijedan objekat hotelskog kompleksa kompanije „Carine“ u Baošićima nije smio biti veći od najvećeg objekta u neposrednom okruženju, ali jeste, višestruko. Država je četiri godine ćutala na zahtjeve za smjernice i konzervatorske uslove, što je omogućilo vlasniku kompanije Čedu Popoviću da započne gradnju bez potrebnih odobrenja.

Uprava za zaštitu kulturnih dobara, kojom je tada rukovodio Božidar Božović, nije odgovorila na zahtjev Sekretarijata za prostorno planiranje i izgradnju Opštine Herceg Novi, koji je u aprilu 2019. godine zatražio konzervatorske uslove za izgradnju hotela „Carine“. Kao rezultat toga, kompanija je 2019. godine dobila urbanističko-tehničke uslove i započela projekat.

Tek krajem oktobra 2023. godine, glavni državni arhitekta Vladan Stevović obavještava Upravu za zaštitu kulturnih dobara o zahtjevu kompanije za izdavanje saglasnosti na idejno rješenje. Iz Uprave su ubrzo odgovorili da je potrebna Pojedinačna procjena uticaja na baštinu (HIA), a kompanija je podnijela zahtjev za izradu HIA studije 21. novembra 2023. godine.

Uprava je formirala stručni tim i ispostavila račun kompaniji za izradu studije. U februaru 2024. godine, iz Područne jedinice Uprave u Kotoru, kompaniji su poslali smjernice za modifikovanje idejnog rješenja, ukazujući na obavezu prilagođavanja arhitekture pejzažu.

Međutim, kompanija „Carine“ je 19. februara 2024. godine odbila sve ključne smjernice, pozivajući se na ranije ćutanje administracije. Iako je stručni tim završio HIA studiju i dostavio je Upravi 1. marta 2024. godine, Ministarstvo prostornog planiranja nije reagovalo na propuste koji su ugrozili prostor i kulturnu baštinu.

U junu 2025. godine, usvojen je novi Prostorno-urbanistički plan opštine Herceg Novi, koji je dodatno liberalizovao gradnju hotela. U novembru 2024. godine, kada su grubi građevinski radovi već bili u toku, konzervatorski uslovi su donijeti tek u februaru 2026. godine.

S obzirom na to da je kompanija „Carine“ već nasipala obalu u Baošićima, što je bilo mimo smjernica Uprave, slučaj je postao predmet rasprave na sjednici Nacionalne komisije za UNESCO, gdje je premijer Milojko Spajić zatražio krivičnu prijavu protiv investitora i odgovornih iz sistema. Uhapšeni su Čedo Popović i sekretar Sekretarijata za urbanizam i građevinsku inspekciju Vladislav Velaš.

Ovaj slučaj ukazuje na urušavanje sistema zaštite kulturne baštine, kako kroz kršenje zakona, tako i kroz institucionalno ćutanje.