Ukupno 62 krivične prijave za sajber napade u tri godine

U posljednje tri godine podnijete su 62 krivične prijave za sajber kriminal, uključujući phishing, smishing, onlajn finansijske prevare i krađu identiteta, saopštila je Uprava policije (UP). Phishing predstavlja vrstu internet prevare u kojoj se počinioci lažno predstavljaju kao banke, institucije ili druge pouzdane organizacije kako bi od građana iznudili lične podatke, šifre ili podatke o platnim karticama, najčešće putem imejl poruka.

Smishing je sličan oblik prevare, ali se sprovodi putem SMS poruka. Onlajn finansijske prevare obuhvataju različite oblike nezakonitog pribavljanja novca putem interneta, dok zloupotreba platnih kartica podrazumijeva neovlašćeno korišćenje kartičnih podataka. Sajber nasilje uključuje uznemiravanje, prijetnje i zloupotrebe u digitalnom prostoru, a zlonamjerni softveri (malware) su programi koji se koriste za neovlašćen pristup sistemima ili krađu podataka.

Iz UP su kazali da istrage u tim slučajevima vodi Grupa za suzbijanje krivičnih djela visokotehnološkog kriminala, koja pokušava da reaguje u najkraćem mogućem vremenu, koristeći savremenu opremu i alate. U okviru Sektora za borbu protiv kriminala sistematizovana je Grupa za suzbijanje krivičnih djela visokotehnološkog kriminala, koja se bavi istragama krivičnih djela izvršenih putem informacionih tehnologija. Policijski službenici u toj grupi prošli su specijalističke obuke iz oblasti sajber kriminala, digitalne forenzike i rada sa elektronskim dokazima.

Policijski službenici koriste savremenu digitalnu forenzičku opremu i licencirane softvere za prikupljanje, obradu i analizu digitalnih dokaza. Oprema i alati usklađeni su sa međunarodnim standardima digitalne forenzike i koriste se uz poštovanje procedura koje obezbjeđuju zakonitost i validnost dokaza pred sudom.

Uprava policije navela je da se sredstva za obuku, usavršavanje i nabavku opreme u oblasti sajber kriminala planiraju u okviru redovnog budžeta Ministarstva unutrašnjih poslova, kao i kroz projekte međunarodne pomoći i saradnje sa Evropskom unijom i drugim međunarodnim partnerima. Specijalizovane obuke sprovode se redovno kroz nacionalne programe, ali i putem međunarodnih obuka, radionica i treninga koje organizuju Europol, Interpol, NCA, FBI, BKA i druge partnerske službe.

Policija naglašava da vrijeme reagovanja na prijavu ozbiljnog sajber incidenta zavisi od složenosti slučaja i dostupnih informacija. Prioritet je reagovati u slučajevima napada na institucije sistema u saradnji sa drugim nadležnim državnim organima. U prethodnom periodu dominiraju phishing i smishing prevare, onlajn finansijske prevare i zloupotreba platnih kartica, sajber nasilje, zlonamjerni softveri, krađa identiteta i krivična djela u vezi sa dječjom pornografijom.

U posljednje tri godine podnijete su ukupno 62 krivične prijave protiv 64 fizička i pravna lica zbog sumnje da su izvršili krivična djela putem informacionih tehnologija. Odredbe Zakona o informacionoj bezbjednosti primjenjuju se u skladu sa važećim procedurama, a propisi se kontinuirano usklađuju sa novim oblicima prijetnji kroz podzakonske akte i institucionalnu saradnju.

Uprava policije ističe da crnogorski propisi u velikoj mjeri pokrivaju oblast krađe identiteta. Kao prepreku u slučajevima kada je počinilac lociran van Crne Gore naveli su dužinu procedura i složenost međunarodne pravne pomoći. Policija sarađuje sa međunarodnim agencijama poput Europola i Interpola, kao i partnerskim službama FBI-ja, NCA i BKA, naročito u rješavanju složenih slučajeva sajber kriminala sa prekograničnim elementom.

U saradnji sa bankarskim sektorom, Uprava policije kontinuirano radi na prevenciji, ranom otkrivanju i suzbijanju finansijskih prevara izvršenih putem interneta, kao i na razmjeni podataka o svim vrstama onlajn finansijskih prevara. Policija s bankama učestvuje i u preventivnim aktivnostima usmjerenim na informisanje građana o načinima zaštite.

Uprava policije kontinuirano sprovodi aktivnosti usmjerene na podizanje svijesti i edukaciju građana o rizicima u sajber prostoru, posebno na mlađu populaciju. Tokom prethodne godine održano je više predavanja učenicima osnovnih i srednjih škola na teme “Sajber nasilje i bezbjednost”, “Bezbjedno surfovanje internetom” i “Prevencija radikalizma i širenja govora mržnje na internetu”.

Građani prijave mogu podnijeti ličnim dolaskom u najbliže odjeljenje bezbjednosti, podnošenjem pisane prijave, pozivom na broj 122, kao i putem aplikacije PolicijaCG - Virtuelna policijska stanica. Preporučuje se da prilikom prijave dostave što više relevantnih informacija i digitalnih dokaza, kako bi se omogućilo efikasnije postupanje.