Rasprava o hidroelektrani Buk Bijela izazvala brojne kontroverze i kritike

Rasprava o izgradnji hidroelektrane Buk Bijela u Plužinama prekinuta je uz optužbe za prijetnje, pritiske i ponižavanje učesnika. Nataša Kovačević iz CEE Bankwatch Network kazala je da raspravu nijesu vodile institucije Crne Gore, već investitori i njihove institucije, koji su oblikovali tok diskusije i ograničavali kritičke glasove.

Kovačević je istakla da su učesnici, umjesto odgovora, dobijali ponižavanje, prekidanja i poruke da se projekat neće dovoditi u pitanje. Ona je poručila da takav proces ne može biti primjeren državi koja teži članstvu u EU.

Generalni direktor Elektroprivrede Srbije, Dušan Živković, tvrdi da Studija uticaja na životnu sredinu pokazuje da izgradnja hidroelektrane Buk Bijela na Drini neće imati uticaj na Crnu Goru. On je rekao da su struka i nauka pružile jasne odgovore da je ovaj projekat moguće realizovati uz očuvanje prirodnih vrijednosti.

Studiju su izradili konzorcijum koji čine ViZ zaštita iz Banjaluke, Energoprojekt Hidroinženjering iz Beograda, Zavod za vodoprivredu iz Bijeljine i ECO Energy Consulting iz Podgorice. Član autorskog tima, Danilo Mrdak, tvrdi da neće biti negativnih posljedica po Nacionalni park Durmitor i Rezervat prirode Piva.

Međutim, ovi navodi su direktno suprotni tvrdnjama nekih stručnjaka i aktivista koji upozoravaju na ozbiljne prekogranične i kumulativne posljedice projekta. Biolog i ekološki aktivista, Vuk Iković, upozorio je da projekat može imati negativne posljedice po rijeku Taru i domaćinstva koja od nje žive.

Kovačević je detaljno opisala dešavanja tokom rasprave, naglašavajući da nije imala karakter otvorenog i ravnopravnog dijaloga. Kako je navela, raspravu su naizmjenično facilitirali predstavnici Vlade Republike Srpske, Elektroprivrede Srbije i konzorcijuma HES Gornja Drina, dok su kritički glasovi nevladinih organizacija bili omalovažavani.

Ona je istakla da su institucije Crne Gore odlučile da u ovom slučaju ne štite interese države, već da prepuste procese međunarodnim konzorcijumima i investitorima. Kovačević je također naglasila da Ministarstvo nije formiralo komisiju za procjenu prekograničnog uticaja, kao što je to urađeno 2013. godine.

Projekat Buk Bijela već dvije decenije izaziva sporove u regionu, a UNESCO prati njegov razvoj zbog potencijalnog uticaja na visoke prirodne vrijednosti Durmitora i rijeku Taru. Crna Gora je u komunikaciji sa UNESCO navela da neće pristati na realizaciju projekta bez procjene uticaja, dok Komitet konstatovao da nema naznaka da će ona biti sprovedena u skladu sa smjernicama za zaštitu svjetske baštine.

Iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera nijesu dostavljeni odgovori na pitanja o organizaciji rasprave i njenoj usklađenosti sa zakonima i međunarodnim obavezama.