Albanaci pokušali da sruše stub srpskog pravoslavlja

Albanaci su htjeli da sruše stub srpskog pravoslavlja i opstanak Srba na Kosovu i Metohiji, 8. marta 2004. godine tokom martovskog pogroma, izjavio je za Srnu kustos Crkve Bogorodice Ljjeviške Nikola Spasojvić. Postojala je namjera da se sruši nešto što je dokaz da je ta zemlja naša, ističe Spasojvić, da je srpska.

„Jer sve te naše svetinje i manastiri iz 13, 14. veka, srednjeg veka, svedoče o tome da su tu živeli Srbi vekovima, hiljadu godina i više, a da su oni (Albanaci) tu došli“, kaže Spasojvić. Kako navodi, Albanci nemaju nijedan spomenik kulture na prostoru Kosova i Metohije, i htjeli su da izbrišu trag Srba da bi mogli sutra da kažu da je to njihova zemlja.

Već tokom rata 1999. godine bilo je mnogo napada i pokušaja da se Crkva Bogorodice Ljjeviške ošteti na razne načine, da bi je, navodi Spasojvić, u martovskom pogromu 2004. godine albanski ekstremisti „u potpunosti spalili“ tako što su unijeli u crkvu automobilske gume, polili ih benzinom i zapalili.

„Namjera da zatrue srpske tragove ipak nije uspjela, jer je 2006. godine crkva uvrštena na Uneskovu listu svjetske baštine i Unesco je preduzeo restauraciju freskopisa, tako da je, ističe Spasojvić, više od polovine freskopisa crkve uspješno očišćeno, restaurirano i freske su ponovo dobile pređašnju ljepotu i sjaj. Iako se na nastavak restauracije freskopisa pod pokroviteljstvom Uneska čeka već više od 15 godina, uvjeren sam da će taj posao biti završen. Bog štiti naše svetinje i nas i molimo se za to, pa na neki način vidimo kako i ta crkva vaskrsava i oživljava nakon svega što su pokušali da je unište. Ali Bog je tu i njegova je zadnja“, poručuje Spasojvić.

Važnost Bogorodice Ljjeviške za srpsku istoriju, kulturu i narod, ističe Spasojvić, izuzetna je, jer je riječ o srpskoj crkvi koja je vekovima i možda najduže u svojoj istoriji bila sjedište eparhije. Spasojvić navodi da je, kada je srpski kralj Milutin obnovio ovu crkvu, ona nastavila da bude sjedište prizrenske Eparhije, a to je bila čak i kada je sredinom 15. veka cijela srpska država pala pod vlast Osmanlija, pa i kada je ukinuta Pećka patrijaršija, a sve srpske eparhije svedene pod jurisdikciju Ohridske arhiepiskopije.

„I tada je Crkva Bogorodice Ljjeviške nastavila da bude sjedište episkopa – i kada su se menjali episkopi, kada su postavljani Grci za episkope, i nakon što su Turci osvojili Prizren i porušili neke druge crkve u Prizrenu, kao što je zadužbina cara Dušana – Manastir Svetih arhangela, čiji su kamen iskoristili za izgradnju Sinan-pašine džamije“, kaže Spasojvić.

Današnji izgled ove velelepne crkve kao „petokupolnog krstoobraznog hrama“ potiče iz vremena kada ju je obnovio kralj Milutin i smatra se njegovom prvom zadužbinom. Spasojvić naglašava da je sačuvana i najčuvenija freska Bogorodice Ljjeviške – to jest Bogorodice Milostive sa Hristom Hraniteljem, „koji nas iz te čuvene kotarice, iz ruke Majke Božje hrani hlebom života“, a koja je vekovima bila zazidana iza jednog stuba i ponovo otkrivena u savršenom stanju, tek prilikom obnove 1951. godine.

Spasojvić ističe da je Crkva Bogorodice Ljjeviške sada svakodnevno otvorena za posjetioce i da dolazi sve više ljudi iz Srbije i sveta. Kako napominje, liturgija se sada služi već desetak, 15 puta godišnje – na svaki Bogorodičin praznik i kad ima povoda, a trude se da to što češće bude.