Kriminal bez posljedica, žrtve bez pravde

Centar za građansko obrazovanje (CGO) povodom 22. februara, Evropskog dana žrtava kriminala, ukazuje na ozbiljne i dugotrajne nedostatke u radu nadležnih institucija u oblasti prevencije, otkrivanja, procesuiranja i adekvatnog sankcionisanja krivičnih djela.

Kako navodi asistentkinja na programima CGO, Alma Novalić, nedovoljno efikasan institucionalni odgovor slabi vladavinu prava i podstiče ponavljanje različitih oblika kriminala, ostavljajući teške posljedice po žrtve, njihove porodice i društvo u cjelini. Iako je Crna Gora formalno blizu ostvarenja svog višedecenijskog spoljnopolitičkog cilja – punopravnog članstva u Evropskoj uniji, društvo se još uvijek suočava sa ozbiljnim bezbjednosnim izazovima.

Prema podacima Globalnog indeksa organizovanog kriminala (GI-TOC) za 2025. godinu, Crna Gora zauzima deseto mjesto u Evropi i 64. u svijetu po nivou organizovanog kriminala, što ukazuje na dubinu i složenost problema. Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije ostaje ključna prepreka za napredak u pregovaračkim poglavljima 23 i 24.

Novalić ističe da finansijski kriminal ostaje ukorijenjen problem, obilježen slabostima u upravljanju javnim sredstvima i prisustvom korupcije velikih razmjera. Ove okolnosti direktno podrivaju povjerenje građana u institucije i pravni poredak. Dugotrajni i nasilni obračuni organizovanih kriminalnih grupa dodatno destabilizuju bezbjednosni ambijent, a nedavni incidenti na javnim mjestima pokazuju propuste policije u preventivnom djelovanju.

Kako je naglašeno, odnos države prema žrtvama masovnih ubistava na Cetinju iz avgusta 2022. i januara 2025. godine, kao i prema njihovim porodicama, ogolio je institucionalne slabosti u prevenciji i podršci pogođenoj zajednici. Pravo žrtava na dostojanstven tretman i pristup pravdi nije samo moralna obaveza države, već i međunarodno prepoznat standard.

Građanke i građani Cetinja su, nažalost, pravdu morali tražiti na ulici, dok su njihovi zahtjevi često ostali neispunjeni. CGO apeluje na nadležne institucije da pristupe suzbijanju kriminala odgovornije i sistemski, uz jačanje preventivnih mehanizama i efikasnije procesuiranje počinilaca, kako bi se osigurala zaštita prava žrtava.