Nedovoljno efikasan odgovor institucija slabi vladavinu prava

Centar za građansko obrazovanje (CGO) je, povodom 22. februara - Evropskog dana žrtava kriminala, ukazao na ozbiljne i dugotrajne nedostatke u radu nadležnih institucija u oblasti prevencije, otkrivanja, procesuiranja i adekvatnog sankcionisanja krivičnih djela.

Nedovoljno efikasan institucionalni odgovor slabi vladavinu prava, ali i podstiče ponavljanje različitih oblika kriminala, ostavljajući teške posljedice po žrtve, njihove porodice i društvo u cjelini, navode iz CGO. Iako je Crna Gora formalno blizu ostvarenja svog višedecenijskog spoljnopolitičkog cilja – punopravnog članstva u Evropskoj uniji, društvo se, kako kažu, i dalje suočava sa ozbiljnim bezbjednosnim izazovima.

Prema podacima Globalnog indeksa organizovanog kriminala (GI-TOC) za 2025. godinu, Crna Gora je deseta u Evropi i 64. u svijetu po nivou organizovanog kriminala, odnosno nalazi se među državama sa najvišim nivoom organizovanog kriminala u Evropi, što potvrđuje dubinu i složenost problema. “Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije ostaje jedna od ključnih prepreka za napredak u pregovaračkim poglavljima 23 i 24, koja zahtijevaju izgradnju nezavisnog i efikasnog pravosuđa, kao i jačanje bezbjednosti građanstva kroz dosljednu primjenu zakona. Mjerljivi i održivi rezultati u ovim oblastima predstavljaju imperative na evropskom putu Crne Gore”, kazali su iz CGO.

Finansijski kriminal, kako dalje navode, ostaje ukorijenjen problem, obilježen slabostima u upravljanju javnim sredstvima, nepravilnostima u finansiranju političkih aktivnosti i prisustvom korupcije velikih razmjera, ali i ignorisanja mišljanja Državne revizorske institucije (DRI) od strane nadležnih istražnih organa. “Sve to direktno podriva povjerenje građana u institucije i pravni poredak”. Dugotrajni i nasilni obračuni organizovanih kriminalnih grupa dodatno su destabilizovali bezbjednosni ambijent u Crnoj Gori i predstavljaju ozbiljno upozorenje na podkapacitiranost bezbjednosnog sektora. Posebno brine činjenica da su pojedini nedavni obračuni izvršeni na javnim i prometnim mjestima, kao i slučajevi ubistava nakon više prethodnih pokušaja, pri čemu je policija propustila da preventivno djeluje”, navode iz CGO.

Takođe, nedavna bjekstva nekih od osuđenih lica, iz Podgorice i Budve, ozbiljno narušavaju kredibilitet nadležnih institucija. Izostanak preuzimanja odgovornosti rukovodećih struktura u ovakvim situacijama, kažu iz ove organizacije, šalje lošu poruku javnosti. “Odnos države prema žrtvama masovnih ubistava na Cetinju iz avgusta 2022. i januara 2025. godine, kao i prema njihovim porodicama, ogolio je institucionalne slabosti – kako u prevenciji i procesuiranju ovakvih zločina, tako i u pružanju adekvatne podrške pogođenoj zajednici. Pravo žrtava na dostojanstven i saosjećajan tretman, pristup pravdi, te materijalnu, psihološku i socijalnu podršku, nije samo moralna obaveza države, već i međunarodno prepoznat standard, definisan dokumentima poput UN Deklaracije o osnovnim principima pravde za žrtve zločina i zloupotrebe moći. Građani i građanke Cetinja su, nažalost, pravdu morali tražiti na ulici, dok su njihovi zahtjevi u značajnoj mjeri ostali neispunjeni. CGO je podršku i solidarnost sa njima izrazio i dodjelom Nagrade za afirmaciju ljudskih prava i građanski aktivizam za 2025. godinu”, kazali su iz CGO.

CGO apeluje na nadležne institucije da odgovornije, odlučnije i sistemski pristupe suzbijanju kriminala bez populističkih obećanja i akcija, a uz jačanje preventivnih mehanizama, efikasnije procesuiranje počinilaca i dosljednu zaštitu prava žrtava.