CGO apeluje na suzbijanje kriminala u Crnoj Gori

Nedovoljno efikasan institucionalni odgovor slabi vladavinu prava, ali i podstiče ponavljanje različitih oblika kriminala, ostavljajući teške posljedice po žrtve, njihove porodice i društvo u cjelini, kazala je Alma Novalić iz Centra za građansko obrazovanje (CGO).

Iako je Crna Gora formalno blizu ostvarenja svog višedecenijskog spoljnopolitičkog cilja – punopravnog članstva u Evropskoj uniji – društvo se i dalje suočava sa ozbiljnim bezbjednosnim izazovima. Prema podacima Globalnog indeksa organizovanog kriminala (GI-TOC) za 2025. godinu, Crna Gora je deseta u Evropi i 64. u svijetu po nivou organizovanog kriminala, što potvrđuje dubinu i složenost problema.

Borba protiv organizovanog kriminala i korupcije ostaje jedna od ključnih prepreka za napredak u pregovaračkim poglavljima 23 i 24, koja zahtijevaju izgradnju nezavisnog i efikasnog pravosuđa, kao i jačanje bezbjednosti građanstva kroz dosljednu primjenu zakona. Mjerljivi i održivi rezultati u ovim oblastima predstavljaju imperative na evropskom putu Crne Gore.

Finansijski kriminal ostaje ukorijenjen problem, obilježen slabostima u upravljanju javnim sredstvima, nepravilnostima u finansiranju političkih aktivnosti i prisustvom korupcije velikih razmjera, ali i ignorisanjem mišljenja Državne revizorske institucije (DRI) od strane nadležnih istražnih organa. Sve to direktno podriva povjerenje građana u institucije i pravni poredak, dodaje Novalić.

Dugotrajni i nasilni obračuni organizovanih kriminalnih grupa dodatno su destabilizovali bezbjednosni ambijent u Crnoj Gori i predstavljaju ozbiljno upozorenje na podkapacitiranost bezbjednosnog sektora. Posebno brine činjenica da su pojedini nedavni obračuni izvršeni na javnim i prometnim mjestima, kao i slučajevi ubistava nakon više prethodnih pokušaja, pri čemu je policija propustila da preventivno djeluje.

Nedavna bjekstva nekih od osuđenih lica iz Podgorice i Budve ozbiljno narušavaju kredibilitet nadležnih institucija. Izostanak preuzimanja odgovornosti rukovodećih struktura u ovakvim situacijama šalje lošu poruku javnosti, navodi Novalić.

Odnos države prema žrtvama masovnih ubistava na Cetinju iz avgusta 2022. i januara 2025. godine, kao i prema njihovim porodicama, ogolio je institucionalne slabosti – kako u prevenciji i procesuiranju ovakvih zločina, tako i u pružanju adekvatne podrške pogođenoj zajednici. Pravo žrtava na dostojanstven i saosjećajan tretman, pristup pravdi, te materijalnu, psihološku i socijalnu podršku, nije samo moralna obaveza države, već i međunarodno prepoznat standard.

Građani i građanke Cetinja su, nažalost, pravdu morali tražiti na ulici, dok su njihovi zahtjevi u značajnoj mjeri ostali neispunjeni. CGO je podršku i solidarnost sa njima izrazio i dodjelom Nagrade za afirmaciju ljudskih prava i građanski aktivizam za 2025. godinu, kazala je Novalić.

CGO apeluje na nadležne institucije da odgovornije, odlučnije i sistemski pristupe suzbijanju kriminala bez populističkih obećanja i akcija, a uz jačanje preventivnih mehanizama, efikasnije procesuiranje počinilaca i dosljednu zaštitu prava žrtava.