Put od Lubnica do Žarskog: sumnjive dozvole

Tokom nevremena na početku godine, značajna šteta nanesena je na dvije saobraćajnice na sjeveru Crne Gore, uključujući put kroz Lubnice, koji je brzo saniran. Međutim, dionica koja vodi prema mojkovačkom skijalištu Žarski još uvijek čeka na sanaciju, a ne zna se ko će snositi troškove popravke.

Na obje saobraćajnice ugrađene su cijevi privatnih malih hidroelektrana (MHE), a radove je izvodila kompanija Bemax. Šteta na putu prema Žarskom, koji se nalazi uz Bjelojevićku rijeku, još uvijek nije precizno utvrđena, a postoji zabrinutost o legalnosti ugradnje cijevi.

Štetu na putu kroz Lubnice prouzrokovalo je pucanje cijevi hidroelektrane Jelovica 1, koja pripada kompaniji Hidroenergija. Ova firma je snosila troškove sanacije, pa je put brzo ponovo postao prohodan.

Prvu dionicu puta od Berana do Lubnica izgradila je kompanija Bemax, uz pomoć bosanskohercegovačkog preduzeća Euroasfalt na dijelu od Lubnica prema Jelovici. Na ovom putu nalazi se deset malih hidroelektrana, a Bemax je ugradio ukupno 13 kilometara cijevi bez jasno definisanih dozvola.

Prije 13 godina, desio se incident kada su cijevi beranskog vodovoda probušene eksplozivom, što se poklopilo sa epidemijom stomačnih oboljenja u gradu. Oslobađajuća presuda za Bemax uslijedila je nakon nekoliko tužbi.

Ministarstvo saobraćaja je reagovalo na oštećenje puta u Lubnicama, podsjećajući da su više puta slali inicijative tužilaštvu u vezi sa izgradnjom dionice Lubnice–Jezerine. Iz resora su naglasili da svaka infrastrukturna greška mora biti temeljno istražena.

Iz Uprave za saobraćaj (UZS) tvrde da cijevi nisu uzrok oštećenja puta ka Žarskom, već erozija kosine. UZS je zajedno sa predstavnicima Vlade i lokalne uprave obišao oštećenje kako bi procijenili štetu i pronašli rješenja.

Tehnički prijem radova na putu ka ski-centru Žarski pokazao je da je put izgrađen u skladu sa standardima, ali su problemi uočeni izvan putnog pojasa. Na oko sedmom kilometru, evidentirani su procesi erozije i pokretanja tla.

Bez rješenja problema erozije, korišćenje puta predstavlja rizik za saobraćaj. UZS naglašava da je trajna sanacija u nadležnosti lokalne samouprave Opštine Mojkovac, koja je već obaviještena o problemu.

Prema Zakonu o vodama, održavanje i izgradnja državnih puteva su u nadležnosti UZS-a, dok su koncesije za MHE u nadležnosti resornog ministarstva. Opština Mojkovac je više puta tražila od Vlade da ne odobrava koncesije za MHE zbog značaja puta.

U julu 2024. godine, odbornici su zatražili raskid ugovora za MHE Bjelojevićka 1 i 2, ističući da se time ugrožava biodiverzitet i vodosnabdijevanje skijališta. Takođe, upozorili su da nepostojanje hidrološke studije može onemogućiti rad ski-centra.

Ugovori za MHE potpisani su u oktobru 2020. godine, a koncesija je data konzorcijumu koji uključuje podgoričku kompaniju Čelebić i fudbalera Stefana Savića. Iako je koncesionar osnovao kompaniju C&S Energy, MHE ne rade jer Opština još ne daje saglasnost za korišćenje parcela.

Opština Mojkovac je već nekoliko puta sanirala štetu na putu Mojkovac–Lubnice, ali sada tvrde da bi nova popravka predstavljala ogroman teret za lokalni budžet.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ