Marko Daković: Borac za pravdu i srpstvo

Na današnji dan, 20. februara 1880. godine, u Grahovu je rođen Marko Daković, jedna od najistaknutijih ličnosti u političkom životu Crne Gore. Kao narodní tribuna i advokat, bio je sinonim slobodnog građanina, srpstva i opozicionarstva.

Marko Daković je rođen u buonočkoj i slobodarskoj porodici, a osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, dok je gimnaziju i pravni fakultet pohađao u Beogradu. Pripadao je grupi intelektualaca iz Crne Gore koji su se školovali u velikim evropskim univerzitetskim centrima. Među njegovim savremenicima nalazili su se poznati intelektualci kao što su Lazar Damjanović, Jovan Đonović, Milosav Raičević i drugi.

Za razliku od tadašnjeg broja školovanih ljudi koji su se vraćali u Crnu Goru i prihvatali državne službe, Daković je ostao na opozicionoj liniji i bio jedan od najvećih kritičara režima kralja Nikole. Njegova vatra, obrazovanje i inteligencija uvek su ga vodili ka pravdi i verovanju da promjenama anahronih metoda vladavine može doći do pravednijeg društva. Historčar Vukić Ilinčić je napisao: „Generacije su ga prihvatale za vođu od najranijeg djetinjstva i druženja“.

Iako su neki savremenici skloni reviziji istorije pokušavali da potisnu sećanje na njegove borbe, važno je da se setimo njegovog imena, posebno onih koji obasjavaju put ka tradiciji, duhovnosti, veri i čestitosti. Ovaj put je obeležavao i pokazivao Marko Daković.

Na Velikoj narodnoj skupštini srpskog naroda u Crnoj Gori 26. novembra 1918. godine, Daković je igrao ključnu ulogu. On je bio prvi čovek i duša ujediniteljskog pokreta, osnivač i prvi predsednik Kluba crnogorske univerzitetske omladine u Beogradu, a bio je i protivnik autokratskog režima kralja Nikole. Njegova borba za demokratiju i slobode bila je izuzetno značajna za Crnu Goru.

U poznatoj Bombaškoj aferi 1907/1908. godine, Marko Daković je osuđen na smrt u odsustvu, ali je amnestiran 1913. godine. Tokom Prvog svjetskog rata, bio je interniran u logor Karlštajn. Na izborima 1918. godine izabran je za poslanika, a kao član Izvršnog odbora Skupštine, imao je značajnu ulogu u donošenju ključnih odluka.

Marko Daković je bio predstavnik u „Privremenom narodnom predstavništvu“ 1919. i „Konsituanti“ 1921. godine. U Kraljevini SHS nije bio član nijedne političke stranke, a od 1923. godine formirao je „Grupu nezavisnih“ poslanika. Njegova pravnička karijera bila je vezana za advokaturu u Podgorici, a pre Drugog svjetskog rata, postao je ministar bez portfelja u vladi generala Simovića.

Na kraju svog života, Marko Daković je tragično preminuo u avionskoj nesreći iznad Atine. Njegovi zemni ostaci su preneseni iz Grčke i sahranjeni u rodnom Grahovu 80-ih godina prošlog vijeka. Tokom svog života, Marko Daković je posvetio borbi za pravdu protiv tiranije i despotizma, ističući se kao vođa svoje generacije, koja je ostvarila san o ujedinjenju srpskih država.