Ekstremni porast nivoa mora u Baru i Kotoru

Na mareografskim stanicama Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore u Baru i Kotoru juče su registrovani najviši nivoi mora od početka instrumentalnih mjerenja. U Baru je izmjeren nivo od +81 cm iznad srednjeg nivoa mora (MSL), dok je u Kotoru zabilježeno +79 cm. Ove vrijednosti premašuju prethodne istorijske maksimume za čak osam cm u Baru i devet cm u Kotoru, što predstavlja izuzetno rijedak i statistički značajan događaj, navodi ZHMS.

Prema riječima stručnjaka, kontinuirani niz mjerenja nivoa mora na ovim lokacijama u digitalnom obliku traje gotovo 20 godina. U tom periodu, ukupni raspon između najnižeg i najvišeg ikada zabilježenog nivoa mora iznosio je približno 130 cm. Probijanje dosadašnjeg apsolutnog maksimuma za gotovo 10 cm predstavlja izuzetno odstupanje u odnosu na dosadašnju varijabilnost sistema. Drugim riječima, zabilježeni porast predstavlja naglu i ekstremnu promjenu granica do sada registrovanih vrijednosti.

Prema sinoptičkoj situaciji, najvjerovatniji uzrok ovako visokih nivoa mora jeste kombinovani efekat sniženog atmosferskog pritiska i dugotrajnog djelovanja snažnog južnog i jugoistočnog vjetra. Poznato je da pad atmosferskog pritiska od 1 hPa može izazvati porast nivoa mora od približno 1 cm (tzv. inverzni barometarski efekat), dok snažni južni vjetrovi dodatno potiskuju vodenu masu prema obali, naročito u zatvorenijim i morfološki specifičnim područjima kao što je Bokokotorski zaliv.

Kada se ovi meteorološki faktori poklope sa fazom povišene astronomske plime, dolazi do pojave ekstremnog nivoa mora. Ovakvi događaji spadaju u kategoriju meteorološki uslovljenih ekstremnih nivoa mora (storm surge efekti), koji predstavljaju jedan od ključnih rizika za obalne zone. Iako ne ukazuju na trenutni trajni porast srednjeg nivoa mora, njihova učestalost i intenzitet zahtijevaju pažljivo praćenje i detaljne analize, posebno u kontekstu klimatskih promjena i dugoročnih trendova.

Mareografske stanice ZHMS-a, koje kontinuirano mjere nivo mora 24 sata dnevno tokom cijele godine, omogućavaju precizno praćenje ovakvih pojava na Jadranu i pružaju ključne podatke za analize ekstremnih događaja i procjenu rizika.