Smeće bez granica: Drina pod prijetnjom

Plutajuća deponija na Drini, nedaleko od Višegrada, predstavlja ozbiljan ekološki problem koji se ne može riješiti bez učešća Srbije i Crne Gore. Radnici Hidroelektrane Višegrad, već mjesecima, pokušavaju da izvade tone otpada iz rijeke, ali svaki dan nova količina smeća dolazi rekom. Plastične boce, lopte, bijela tehnika i stabla prekrivaju smaragdnu boju Drine, što dodatno otežava rad.

Ekološki incident se ponavlja svake godine, a ljudski nemar i divlje deponije uz pritoke u Srbiji i Crnoj Gori dovode do stalnog zagađenja Drine. Dejan Furtula, aktivista Eko akcije iz Višegrada, ističe da se na lančanici HE trenutno nalazi više hiljada tona otpada i da je potrebno mnogo mjeseci da se sav taj otpad izvuče iz rijeke.

Prema njegovim riječima, čak 85 odsto otpada dolazi izvan granica Bosne i Hercegovine. Na godišnjem nivou, Hidroelektrana Višegrad izvuče između 6.000 i 8.000 kubnih metara plutajućeg otpada, što ih košta između 50.000 i 200.000 maraka godišnje. Problem se dodatno komplikuje odlaganjem otpada na ilegalne deponije u blizini, što ugrožava lokalno stanovništvo i riblji fond u Drini.

Prema podacima Hidroelektrane, najveće količine otpada donosi rijeka Lim iz Srbije (45 odsto) i rijeka Tara iz Crne Gore (40 odsto). Gorjana Rosić iz Ministarstva za prostorno uređenje Republike Srpske tvrdi da je Srbija zatvorila nesanitarnu deponiju Stanjevine, ali da Crna Gora i dalje iznosi otpad u Drinu.

Aktivisti su predložili razna rješenja, ali nadležni nisu pokazali interesovanje za njih. Furtula je naveo da su dobili projekat od 105.000 eura za izgradnju lančanica u drugim opštinama, ali da nisu mogli obezbijediti potrebna sredstva za učešće.

Iz HE Višegrad upozoravaju da rješenje ne leži u Višegradu, već u opštinama iz kojih dolazi otpad. „Rješenje problema je u odlaganju otpada na deponije u uzvodnim opštinama, a ne u rijeku“, naglašava Frganja.

Ministarstvo za prostorno uređenje Republike Srpske sugeriše da je moguće postići sanaciju ukoliko se spriječi odlaganje otpada na plavnom dijelu rijeka. Međutim, problem je izuzetno difuzan i zahtijeva sistemsko rješavanje.

Posljednji sastanak stručnjaka iz tri države održan je prije skoro sedam godina. Pandemija COVID-19 je usporila napore za rješavanje ovog problema, a nadležni se samo površno uključuju bez konkretnih akcija.

Dok se čeka dogovor iz susjednih zemalja, Drina ostaje velika plutajuća deponija, a građani i aktivisti bez stvarne moći da promijene stanje na terenu.