STEGA: Crna Gora mora proaktivno regulisati vještačku inteligenciju

Digitalna transformacija crnogorskog društva i razvoj vještačke inteligencije otvorili su pitanje pravne i društvene odgovornosti u digitalnom prostoru, posebno kada se radi o generisanju audio i video sadržaja koji mogu imitirati stvarne osobe i događaje. STEGA ukazuje da nedavni snimci povezani s odbjeglim osuđenikom Milošem Medenicom pokazuju koliko snažan efekat ovakvi sadržaji mogu imati kada javnost ne može dobiti autentičnu potvrdu o njihovoj istinitosti.

„Prioritet crnogorskog društva je jasno prepoznavanje i definisanje zloupotrebe vještačke inteligencije, posebno kada je cilj obmana javnosti, izazivanje panike ili nanošenje reputacione štete“, navode iz STEGA-e. Organizacija predlaže četiri ključna pravca proaktivnog djelovanja države:

Pravna regulativa: Ažuriranje i dopuna krivičnog zakonodavstva, kao i usklađivanje sa evropskim propisima poput AI Act-a, Digital Services Act-a, GDPR-a i drugih. STEGA predlaže donošenje novih zakona o vještačkoj inteligenciji, digitalnim uslugama, sigurnosti digitalnih proizvoda i upravljanju podacima.

Institucionalni odgovor: Formiranje nezavisne vladine agencije za digitalnu forenziku, s obukom u prepoznavanju i analizi deepfake sadržaja, u saradnji sa domaćim i stranim univerzitetima, institutima i tehnološkim sektorom.

Organizacioni i razvojni aspekt: Kreiranje nacionalne strategije za vještačku inteligenciju do 2030. godine, koja bi regulisala rizike i podsticala inovacije, uključujući primjenu AI rješenja u javnoj upravi i transparentno korišćenje algoritama u javnom sektoru.

Informisanost i edukacija: Promocija medijske i digitalne pismenosti kroz obrazovni sistem i javne kampanje kako bi građani mogli prepoznati manipulativne sadržaje. STEGA upozorava da se razlike u regulaciji vještačke inteligencije odražavaju na globalnom nivou. Američki model je decentralizovan i tržišno orijentisan, kineski karakteriše stroga centralna kontrola, dok evropski pristup, koji STEGA smatra primjerom za Crnu Goru, traži srednji put: razvoj tehnologije u skladu sa demokratskim standardima, pravnom sigurnošću i zaštitom građanskih prava.

„Evropski model naglašava povjerenje, pravnu sigurnost i dugoročnu stabilnost digitalnog prostora, što je ključ za skladan razvoj ekonomije, društva i obrazovanja u Crnoj Gori“, zaključuju iz STEGA-e.