Epidemija smrtonosnog virusa Nipah uzburkala Aziju

Nova epidemija smrtonosnog virusa Nipah u Indiji, koja je rezultirala nekoliko smrtnih slučajeva, podstakla je niz azijskih država da pojačaju mjere zdravstvenog nadzora i uvedu stroži skrining putnika. Ovaj virus nosi izuzetno visok rizik po oboljele, sa stopom smrtnosti koja, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, može dostići 40 do 75 odsto.

Epidemija je prijavljena u indijskoj državi Zapadni Bengal, nakon čega su Tajland, Malezija i Singapur uveli dodatne kontrole i testiranja za dolaske iz pogođenih područja. Virus Nipah pripada porodici henipavirusa i spada u zoonoze – bolesti koje se prenose sa životinja na ljude. Njegov prirodni rezervoar su voćni slepi miševi, dok je kod ljudi poznat po teškim neurološkim komplikacijama.

Nipah je prvi put identifikovan 1998. godine tokom velike epidemije u Maleziji, kada su svinje, zaražene kontaktom sa slepim miševima, bile posrednik u prenosu na ljude. Danas su poznata tri glavna načina zaražavanja: direktan kontakt sa telesnim tečnostima slepih miševa ili drugih obolelih životinja, konzumiranje hrane kontaminirane njihovim sekretima, posebno sirovog soka palmine urme, i ređe, prenos sa čoveka na čoveka u uslovima bliskog kontakta ili u bolničkom okruženju.

Pored toga, period inkubacije kreće se od četiri dana do tri nedelje. Bolest u početku liči na grip – javljaju se visoka temperatura, glavobolja i bolovi u mišićima. Međutim, ključna opasnost su neurološke komplikacije. Virus može izazvati teški encefalitis, što dovodi do konfuzije, dezorijentacije, napada, kome, pa čak i izraženih promena ličnosti ili akutnih psihotičnih stanja.

Kod pojedinih preživelih zabeleženi su i kasni recidivi encefalitisa, godinama ili decenijama nakon prvobitne infekcije. Za virus Nipah trenutno ne postoji odobrena vakcina niti specifičan antivirusni lek, zbog čega se lečenje svodi na suportivnu negu. Ipak, ohrabrujući pomaci beleže se u razvoju monoklonalnog antitela m102.4 u Australiji. Rezultati rane faze ispitivanja pokazali su da je preparat dobro podnošljiv kod zdravih dobrovoljaca, ali je njegova široka klinička primena još uvek daleko.

Uprkos alarmantnom mortalitetu, stručnjaci ističu da Nipah nema visoku efikasnost prenosa sa čoveka na čoveka. Epidemije su uglavnom lokalizovane i vezane za specifične prehrambene navike ili profesionalne kontakte sa životinjama. „Za stanovnike zemalja van žarišta rizik je minimalan, a i kod putnika sa povišenom temperaturom lekari će najpre pomisliti na češće infekcije, poput malarije ili tifusa“, navode epidemiolozi. Zaključak je jasan: virus Nipah zahteva visok stepen opreza i brzu reakciju zdravstvenih sistema, ali trenutne procene ne ukazuju na pretnju globalnih razmera.