Blažo Jovanović: Najveći tribun Crne Gore i borac za pravdu

Blažo Jovanović, predratni pravnik i komunista, bio je ključna figura u borbi za radnička prava i istaknuti partijski prvak. Kao jedan od organizatora Belvederskog krvavog protesta, započeo je novu borbu za slobodu Crne Gore. Nakon Trinaestojulskog ustanka, komandovao je Zetskim partizanskim odredom s tri hiljade boraca, ostvarivši značajnu pobjedu nad okupatorom na Jelinom dubu. Pored toga, pripremao je Skupštinu rodoljuba Crne Gore i Boke u Ostrogu, a postao je i zamjenik političkog komesara Pete crnogorske proleterske brigade, formirane u Smriječnu 1942. godine.

Blažo Jovanović je bio poznat i po svom radu u Albaniji gdje je pomagao tamošnjim komunistima. Enver Hodža, tadašnji vođa albanskih komunista, istakao je: „Blažo je bio za nas kao da je sišao Bog sa neba“. Njegov doprinos društvenim promjenama bio je izuzetno značajan, a uživao je povjerenje i poštovanje običnog naroda. Slobodan Simović, plemenik i borac za slobodu, opisuje ga kao blagorodnog čovjeka širokih pogleda koji je uživao nepodijeljeno povjerenje naroda.

Istorija pamti velike ličnosti kao što je bio Blažo Jovanović, kojem je posebno mjesto u narodno pamćenje dodijelio i crnogorski istoričar Radoje Pajović, rekavši da su „u doba Blaža Jovanovića, udareni temelji savremene Crne Gore“. Kao predsjednik Ustavnog suda Jugoslavije i član Izvršnog komiteta Svjetske organizacije pravnika, Jovanović je prepoznao potrebu za smjenom generacija i pružio podršku novim političkim vizijama.

U oproštajnoj riječi, tadašnji predsjednik Predsjedništva Crne Gore, Veljko Milatović, naglasio je ponos naroda na Jovanovića kao jednog od najuglednijih među njima. Blažo je bio organizator Osme pokrajinske konferencije u Barama Žugića, kojoj je prisustvovao i Josip Broz Tito. Istoričar Branislav Kovačević naglašava da je doprinos Blaža Jovanovića rješavanju crnogorskog državnog pitanja veći nego što današnje generacije mogu pretpostaviti. Njegovi stavovi o jugoslovenstvu ostali su aktuelni, dok je on na Osnivačkom kongresu Komunističke partije Crne Gore govorio o nepravdi ujedinjenja Crne Gore sa Srbijom 1918. godine.

Blažo Jovanović, predsjednik Vlade i antifašističke Skupštine Crne Gore, ostavio je dubok trag u istoriji. Njegove brojne funkcije i obaveze tokom predratnog i ratnog perioda doprinijele su njegovoj reputaciji kao „najvećeg tribuna u novijoj istoriji crnogorskog naroda“, kako je to zapisao akademik Branko Pavićević.