Građanska inicijativa „Spasimo Brezna“ kritikuje MEGA studiju

Građanska inicijativa „Spasimo Brezna“ saopštila je da nacionalna studija Montenegro Energy Growth and Acceleration (MEGA), koja je juče javno predstavljena u Podgorici, ima ozbiljne metodološke, činjenične i proceduralne nedostatke i da ne smije biti korišćena kao osnova za kreiranje energetske politike i prostornog planiranja Crne Gore.

Studija MEGA, koju su izradile The Nature Conservancy (TNC) i NVO Eco-team, u partnerstvu sa Ministarstvom energetike i Agencijom za investicije, uz aktivno učešće Crnogorskog elektroprenosnog sistema (CGES), predstavlja opasan pokušaj da se već unaprijed dogovoreni energetski projekti legitimizuju kao "niskokonfliktni", naučno utemeljeni i u javnom interesu – iako to nijesu, navode iz Građanske inicijative "Spasimo Brezna".

Ovaj dokument, najavljen je krajem 2024. godine kao "nacionalna studija" za identifikaciju lokacija s visokim razvojnim potencijalom i niskim ekološkim i društvenim konfliktom za razvoj solarnih i vjetroelektrana.

Iz GI "Spasimo Brezna" ističu da sam MEGA dokument ne sadrži elementarne podatke koje zahtijeva ozbiljna studija – ko su autori i koautori, nema imena članova Savjetodavnog tijela niti konzultanata, ne zna se ko je revident. Tokom jučerašnje prezentacije, na insistiranje novinara, saopšteno je da je glavni autor MEGA studije Zoran Miljanić, koji je bivši član odbora direktora CGES-a i EPCG, i donedavno aktivno angažovan u energetskim kompanijama.

Činjenica da je upravo CGES bio izvor podataka i informacija korištenih u studiji otvara osnovnu sumnju u konflikt interesa i problematizuje rezultate studije. Na osnovu detaljne analize ovog dokumenta, dostupne dokumentacije i izjava datih na javnoj prezentaciji, smatramo da ova studija, u svom sadašnjem obliku, ima ozbiljne metodološke, činjenične i proceduralne nedostatke, te ne smije biti korišćena kao osnova za kreiranje energetske politike, prostornog planiranja ili identifikaciju tzv. Renewable Acceleration Areas (RAA) u Crnoj Gori.

Ovaj dokument nije neutralna analiza, a još manje "kredibilna i relevantna studija", već još jedan pokušaj da se upravo privatni konfliktni energetski projekti, na čelu sa visokorizičnim projektom gradnje međunarodnog energetskog čvorišta u Breznima, normalizuju i pokušaju prikazati benignim.

Evropska banka za obnovu i razvoj - EBRD aktivirala je nezavisne kontrolne mehanizme IPAM i OCCO u vezi odobrene kreditne podrške ovom projektu koja je, kako su dokumentovano predočili, zasnovana na falsifikovanim podacima i skrivanju činjenica od strane CGES-a. MEGA studija je, kako osnovano sumnjamo, samo alat za guranje i pravdanje projekta međunarodnog energetskog čvorišta Brezna (400 kV), u samom centru naseljenog mjesta, kroz formu navodnog "pametnog planiranja", dok se stvarni ljudi, prava, zakon i bezbjednosni rizici u cjelosti ignorišu i brišu.

Iz GI "Spasimo Brezna" naglašavaju da bi gradnja ovakvog energetskog čvorišta na toj lokaciji značila stvaranje jedne ekstremno rizične energetske tačke za region, EU i NATO energetske koridore. To ne bi bio samo tihi genocid u Breznima, već realna sistemska prijetnja energetskoj stabilnosti i sigurnosti Crne Gore, regiona i EU.

Mještani sela Brezna okupljeni u Građansku inicijativu "Spasimo Brezna" od aprila prošle godine bore se da spriječe gradnju međunarodnog energetskog čvorišta u centru sela. Tokom tog procesa su saopštili da su otkrili da je CGES falsifikovao projektnu dokumentaciju, tvrdeći da u krugu od 2 km „nema stambenih ni poslovnih objekata“, iako ih ima više od 150, te ukazali na brojne suštinske nedostatke, kršenje procedura i standarda, EU praksi, zakona i međunarodnih konvencija.

GI "Spasimo Brezna" će, kako zaključuju, iskoristiti sva zakonom garantovana domaća i međunarodna pravna sredstva, obratiti se relevantnim domaćim i međunarodnim institucijama i nadzornim tijelima, uključujući i donatore The Nature Conservancy (TNC) i NVO Eco-team, kao i informisati javnost putem medija, te zahtijevati utvrđivanje odgovornosti onih koji su učestvovali u izradi, finansiranju i promociji ovog dokumenta, ukoliko bi njegova primjena u donošenju odluka od javnog značaja bila sprovedena bez adekvatne transparentnosti, stručne provjere i pravne utemeljenosti.