GRU jedinica 29155 i model malignog uticaja u Evropi

Istraživanje o zavjeri za izvođenje puča u Crnoj Gori razotkriva složenu rusku operaciju koja prevazilazi hapšenja dvojice operativaca GRU-a u Srbiji. Ova operacija, koju je vodila jedinica 29155 (GRU), uključivala je saradnju s oligarsima, think-tankovima, stranim opozicionim liderima i vjerskim institucijama, čime su stvorili mrežu za negiranje političkog miješanja.

Kako navodi Kristo Grozdev, jedan od najistaknutijih novinara istraživača ruskog uticaja, model koji je otkriven u Crnoj Gori koristi obavještajne operativce, regrutuje lokalna sredstva s kompromitujućom prošlošću i uspostavlja uvjerljivo negiranje putem proxy oligarha. Ovaj model će postati ključna osnova za ruske operacije miješanja širom Evrope i svijeta, dok se Crna Gora uspješno priključila NATO-u 2017. godine, nakon što je puč u oktobru 2016. godine propao.

Grozev i britanska istraživačka mreža Bellingcat su prije više od deset godina povezali dokaze o ruskoj umiješanosti u pokušaj puča u Crnoj Gori. Grozdev je takođe radio sa ubijenim opozicionim liderom Aleksejom Navaljnim na istraživanju korupcije i uticaja ruskog predsjednika Vladimira Putina. U njegovom podcastu Christo Files, koji je dostupan na YouTube-u, detaljno je razrađen plan pokušaja puča, koristeći javno dostupne podatke i dokaze do kojih su došli istraživači Bellingcata.

Grozdev objašnjava da je na početku, kada su objavljene informacije o neuspješnom puču, situacija izgledala kao iz crtanih filmova, posebno s obzirom na to da je meta bila dugogodišnji lider Crne Gore, Milo Đukanović. Ključni tragovi otkriveni su identifikacijom ruskih operativaca GRU-a, koje je Srbija prvo uhapsila, a potom ih naglo pustila.

U međuvremenu, poljske obavještajne službe su potvrdile da je jedan od uhapšenih, Eduard Šišmakov, zapravo bio operativac GRU-a pod lažnim identitetom, dok je drugi, Vladimir Popov, takođe bio član specijalne jedinice GRU-a. Grozdev ističe da su prijetnje Marije Zaharove, glasnogovornice ruskog ministarstva vanjskih poslova, tri mjeseca prije pokušaja puča, predstavljale najavu onoga što će uslijediti.

Istraživači su takođe otkrili mrežu saradnika na Balkanu, uključujući vojne veterane iz Srbije, koji su vrbovali za operaciju. Tragovi su vodili do nabavke detaljnih arhitektonskih planova Skupštine Crne Gore i oružja sa Kosova, kao i iznajmljivanja „sigurne kuće“ u Podgorici, gdje su se operativci smjestili.

U razgovorima između ključnih aktera, potvrđena je autentičnost njihovih komunikacija, dok su analize glasova pokazale da su neki od njih bili policijski doušnici. Grozdev naglašava da je crnogorska policija efikasno neutralizovala zavjeru pre izbora, a ključni zavjerenici su privedeni.

Ubrzo nakon pokušaja puča, Šišmakov i Moisijev su otputovali u Moskvu, što navodi Grozdeva da sumnja na državne pregovore o ekstradiciji. Takođe, dokazi sugeriraju da je ruska država bila duboko umiješana u planove za političko miješanje u Crnoj Gori.

U istraživanju su otkriveni i e-mailovi Konstantina Malofejeva, ruskog oligarha, koji se dovodi u vezu s anti-NATO opozicijom u Crnoj Gori. Malofejev je bio aktivan u podršci opoziciji, a njegovo ime se često vezuje za ključne ličnosti koje su bile optužene za pokušaj zavjere.

Grozdev zaključuje da su ruske obavještajne službe, uprkos zvaničnim tvrdnjama o odmetnutim operativcima, zapravo bile organizatori ovog sofisticiranog plana.