Masovna sahrana Ratka Mladića uz vojne počasti izazvala oštre reakcije

Sahrana Ratka Mladića, nekadašnjeg komandanta Glavnog štaba Vojske Republike Srpske, pravosnažno osuđenog na doživotni zatvor za genocid i druga teška kršenja ljudskih prava, održana je 7. septembra 2026. godine na beogradskom Topčiderskom groblju. Mladić je preminuo 27. augusta u pritvorskoj bolnici u Hagu, a posljednji ispraćaj je organizovan uz vojne počasti, uključujući počasni vod i vojni orkestar.

Opijelo u crkvi Svetog Luke na Vidikovcu služio je patrijarh srpski Porfirije, pred više hiljada građana Srbije, Republike Srpske i poštovalaca preminulog. Sahrani su prisustvovali visoki zvaničnici Republike Srpske, uključujući lidera SNSD-a Milorada Dodika i članicu Predsjedništva Bosne i Hercegovine Željku Cvijanović, kao i ruski ambasador Aleksandar Bocan-Harčenko.

Događaj je izazvao oštre reakcije, posebno u Bosni i Hercegovini. Ministar vanjskih poslova Elmedin Konaković osudio je institucionalno veličanje ratnog zločinca i najavio povlačenje kompletnog osoblja Ambasade BiH u Beogradu, osim ambasadora i konzula. Takođe, naložio je protjerivanje dvojice srpskih diplomata iz Sarajeva i uskratio saglasnost za deklaraciju o dobrosusjedskim odnosima.

Evropska unija je osudila prisustvo državnih i vojnih elemenata na sahrani, naglašavajući da je veličanje osuđenog ratnog zločinca nespojivo sa evropskim vrijednostima. Evropska komesarka za proširenje otkazala je posjetu Beogradu zbog ovog događaja. Sjedinjene Američke Države su upozorile da vojni karakter ceremonije vrijeđa žrtve i međunarodno pravo.

U Srbiji, organizacija sahrane uz državne i vojne elemente naišla je na osude civilnog sektora i dijela političke javnosti. Predstavnici Fonda za humanitarno pravo istakli su da ovakvi činovi šalju poruku institucionalne identifikacije države sa ratnim zločinima. Historičari su kritikovali vlasti, ocjenjujući da je predsjednik Aleksandar Vučić iskoristio Mladićevu smrt u predizborne svrhe.

Ratko Mladić je pravosnažno osuđen pred Međunarodnim rezidualnim mehanizmom za krivične sudove na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici, gdje su pod njegovim komandom ubijeni više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka. Osuđen je i za terorisanje građana Sarajeva tokom opsade, progon i deportacije nesrpskog stanovništva.

Kolektivna krivica jednog naroda ne postoji, ali način na koji se države odnose prema ratnim zločinima postavlja pitanje političke odgovornosti. Državne počasti Mladiću nisu privatni čin, nego institucionalna poruka. Genocid je zločin koji ne zastarijeva, a zvanična Srbija se prema njemu odnosi na način koji izaziva zabrinutost za budućnost i pomirenje u regionu.