Maloljetnici kao plaćeni ubice

Srpsko-crnogorske narko-kriminalne grupe sve češće angažuju maloljetnike i mlađe punoletnike kao plaćene ubice. Većina brzo bude uhapšena, a kako nikada nijesu ni sreli šefove kartela, progovaranje ne može ozbiljnije ugroziti kriminalnu organizaciju. BIRN je analizirao mehanizam iskorišćavanja mladih u organizovanom kriminalu kroz nekoliko novijih slučajeva.

U jednom od najpopularnijih restorana na Novom Beogradu, 6. decembra prošle godine, gotovo da nije bilo praznog mjesta. Na spratu lokala proslavljao se dječiji rođendan, dok su konobari žurili između krcatih stolova. U toj gužvi, 16-godišnji tinejdžer u dukserici sa kapuljačom prišao je stolu dvojice muškaraca. Ispalio je devet hitaca, od kojih je pet pogodilo muškarca identifikovanog kao N.K., dok je drugi muškarac, vođa navijačke frakcije Nenad Alajbegović, prošao nepovrijeđen.

Istragom je utvrđeno da je meta napadača zapravo bio Alajbegović, dok je osumnjičeni maloljetnik B. R. dobio oko pet hiljada eura za ovaj posao. Uhapšen je u Beogradu mjesec i po kasnije, a tokom hapšenja kod njega je pronađen kriptovani telefon i fotografija nove mete, za koju je obećano 150 hiljada eura. Policiji je rekao da ne zna identitete nalogodavaca, jer su koristili nadimke koje su često mijenjali.

Glavni javni tužilac za organizovani kriminal Mladen Nenadić rekao je za BIRN da je njegovo tužilaštvo upoznato da se decenijama djeca mlađa od 14 godina i maloljetnici starosti od 14 do 18 godina prijavljuju kao izvršioci teških krivičnih djela. „Ova praksa je ranije bila najviše zastupljena u Južnoj Americi, a sada se prenijela i u Evropu, pa i u Srbiju“, objašnjava Nenadić.

On dodaje da se maloljetnici angažuju preko posrednika kako bi se izbjegla povezanost s visoko pozicioniranim članovima kriminalnih grupa. Kriterijumi za izbor mladih često uključuju pripadnost siromašnim slojevima i razorenim porodicama. Naknade za izvršenje krivičnih djela su simbolične, a mladi često prihvataju te poslove zbog sticanja statusa unutar organizovanih kriminalnih grupa.

Osim maloljetnog B. R., uhapšen je i stariji muškarac sumnjičen da je dao pištolj maloljetniku. Potraga je raspisana za drugim starijim muškarcem koji je osumnjičen da je napadača odvezao ka granici BiH. Policijski inspektor navodi da su mnogi mladi poslije takvih akcija nestajali bez traga, a neki su čak i ubijeni jer je klanovima jeftinije nego da ih isplate.

Fenomen angažovanja mladih u organizovanom kriminalu postao je tema i za Evropol. „Organizovane kriminalne grupe nastoje da distanciraju nalogodavce od izvršilaca nasilja. Mladi počinioci se regrutuju jer nemaju utvrđenu vezu sa kriminalnom organizacijom“, kaže Jan Op Gen Ort, portparol Evropola. Ovaj fenomen zahtijeva dodatnu pažnju i djelovanje nadležnih institucija kako bi se suzbila ova pojava koja postaje sve prisutnija.