Metodije ponovo pred tužiocima zbog govora u Gornjem Zaostru

Predmet protiv mitropolita Metodija formiran je po prijavi NVO Crnogorski forum zbog govora u Gornjem Zaostru 8. avgusta ove godine. Isto tužilaštvo je prošle godine, zbog govora u tom selu na isti datum, formiralo predmet, i sada odbacilo prijavu, kao i u slučaju besjede u Manastiru Podmalinsko.

Iz Vrhovnog tužilaštva Pobjedi su kazali da rješenja nižih tužilaštava o odbačaju ne pribavljaju i ne cijene po službenoj dužnosti. Više državno tužilaštvo u Bijelom Polju formiralo je predmet protiv mitropolita budimljansko-nikšićkog Metodija (Ljubiše Ostojića), povodom njegovog govora 8. avgusta ove godine u Gornjem Zaostru, potvrđeno je Pobjedi iz tog tužilaštva. Postupak je u fazi izviđaja, u kojoj se prikupljaju dokazi o tome ima li u tim radnjama elemenata krivičnog djela koje se goni po službenoj dužnosti.

Predmet je formiran po krivičnoj prijavi koju je nevladina organizacija Crnogorski forum podnijela 11. avgusta. Vrhovno državno tužilaštvo je istog dana, aktom Ktr br. 159/26 koji je potpisala državna tužiteljka Danka Živković, obavijestilo predsjednicu te organizacije Jelenu Marković da je prijava dostavljena na nadležno postupanje bjelopoljskom Višem tužilaštvu. U aktu se navodi da je prijava podnijeta zbog krivičnog djela izazivanje nacionalne, rasne i vjerske mržnje iz člana 370 i krivičnog djela rasna i druga diskriminacija iz člana 443 Krivičnog zakonika. Član 443 novina je u odnosu na sve dosadašnje predmete protiv Ostojića, koji su vođeni isključivo po članu 370. Iz bjelopoljskog tužilaštva nije precizirano pod kojom je kvalifikacijom predmet formiran.

Ostojić je 8. avgusta ove godine u Gornjem Zaostru služio liturgiju i obavio čin osvećenja zvona, a potom i parastos pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini, odnosno četničkog pokreta. Kazao je da su oni koji su u tom selu tokom Drugog svjetskog rata imali komandu i štab „istovjetni“ sa junacima iz crnogorskih oslobodilačkih ratova, navodeći Vučji Do i Fundinu. Narodnooslobodilački pokret uporedio je sa osmanskom vojskom, poručivši da u Drugom svjetskom ratu „Turci“ nijesu poraženi, već da su pobijedili „samo pod drugim imenom“, te da je narod „grcao u okupaciji“ sve do današnjih dana.

Pripadnike četničkog pokreta nazvao je „velikim junacima i vojvodama“, zahvalivši im za ono što su, kako je rekao, učinili za svoj narod boreći se za krst časni i slobodu zlatnu. Govoreći o odnosu crkve i države, poručio je da se moli da crnogorska država bude „sveta“ i da srpski narod ima „svetu i blagoslovenu državu”. Osvrnuo se i na prisustvo policije, optuživši je da je prethodnih godina opstruirala okupljanja u tom mjestu, kvarila njihov tok, ubacivala svoje ljude i pokušavala da učesnike predstavi kao „divlje ljude”. Izrazio je nadu da će pripadnici policije jednog dana u Gornje Zaostro doći sa slavskim kolačem.

U prijavi, koju je Pobjeda dobila na uvid, navodi se da je Ostojić javnom besjedom pred okupljenim građanima podsticao vjersku i nacionalnu netrpeljivost i vršio istorijski revizionizam. Crnogorski forum u prijavi tvrdi da je korišćenjem termina „Turci“ za pripadnike partizanskog pokreta i tvrdnjom da se srpski narod „iz ropstva vadi“ stigmatizovao sugrađane islamske vjeroispovijesti i bošnjačke i muslimanske nacionalnosti, stvarajući, kako navode, predstavu o manjinskim narodima kao o „vjekovnom neprijatelju”. Kao drugu spornu tačku navode to što je Pavla Đurišića i pripadnike njegovog pokreta nazvao „velikim junacima i vojvodama“, ocjenjujući da se time veličaju formacije odgovorne za masovne zločine nad civilnim stanovništvom na sjeveru Crne Gore i u Sandžaku tokom Drugog svjetskog rata.

Forum se poziva i na članove 7, 8 i 79 Ustava Crne Gore, koji zabranjuju podsticanje mržnje i netrpeljivosti i garantuju zaštitu identiteta manjinskih naroda, te na članove 14 i 17 Evropske konvencije o ljudskim pravima, navodeći da prema praksi Evropskog suda za ljudska prava govor mržnje i glorifikacija ratnih zločina ne uživaju zaštitu slobode izražavanja. Kao dokaze predlažu uvid u audio i video snimak besjede, medijske izvještaje i saopštenje Udruženja Antifašisti Cetinja, te saslušanje osumnjičenog.

Udruženje Antifašisti Cetinja reagovalo je 10. avgusta, dva dana nakon besjede, ocijenivši da je Ostojić izvršio istorijski revizionizam time što je Pavla Đurišića i pripadnike četničkog pokreta proglasio „velikim junacima i vojvodama“, a partizanski pokret uporedio sa „Turcima”. Iz tog udruženja poručili su da Ostojić treba da odgovori na čemu tačno zahvaljuje Đurišiću i njegovim četnicima i da li im zahvaljuje i za zločine nad muslimanskim stanovništvom i politiku stvaranja etnički homogene države. Posebno opasnim ocijenili su upotrebu riječi „Turci“ kao oznake za partizane i tvrdnju da se srpski narod „iz ropstva vadi”, navodeći da takva retorika ponovo targetira muslimane i stvara predstavu o njima kao neprijatelju.

Riječ je o trećem predmetu koji je to tužilaštvo formiralo protiv Ostojića od juna prošle godine. Prva dva okončana su odbačajem krivične prijave. Četvrti, odvojen predmet vodi Više državno tužilaštvo u Podgorici zbog govora o Ratku Mladiću. Ostojić je 8. avgusta 2025. u Gornjem Zaostru otkrio spomenik Pavlu Đurišiću, komandantu četničkih formacija u Crnoj Gori u Drugom svjetskom ratu, postavljen dan ranije. Ceremoniju je pratilo intoniranje himne Srbije. Država je naredila uklanjanje spomenika, a okupljeni su, nakon Metodijevih riječi, spomenik unijeli u Crkvu Svete Paraskeve. - Ne bojimo se sile njihove, koja ne može ni red na ulicama ove zemlje da uvede. Došli su da ruše spomenike najvećih srpskih vitezova. Nikad ga neće moći srušiti, jer što više vrijeme prolazi, ime i slava generala Dragoljuba i vojvode Pavla su sve veći - rekao je otada.

On je tada kazao da će spomenik skloniti u crkvu „pa neka je sruše”. Nakon toga spomenik je prenesen u Manastir Đurđevi stupovi, gdje mu se gubi trag. Policija ga u dva pretresa manastira nije pronašla, iako je njegovo oduzimanje pravosnažno naloženo, pa je i danas van domašaja države.

Unošenjem u crkvu spomenik je stavljen pod režim Temeljnog ugovora, prema kojem državni organi ne mogu preduzimati bezbjednosne mjere bez prethodnog odobrenja crkvenih organa, osim u slučajevima hitne zaštite života i zdravlja ljudi. Spomenik ni godinu dana kasnije nije pronađen. Koordinaciju u tom predmetu vodilo je Više državno tužilaštvo u Bijelom Polju, saopšteno je ranije Pobjedi iz Vrhovnog državnog tužilaštva.

Novinari Pobjede i Vijesti spriječeni su da zabilježe uklanjanje spomenika i njegovo unošenje u crkvu. Maltretirani su i čupani, prijećeno im je nožem, a djelimično im je uništena profesionalna oprema. Bjelopoljsko tužilaštvo formiralo je 11. avgusta 2025. predmet zbog izjava izrečenih tom prilikom. U odgovoru, kako su juče objavile Vijesti, navodi se da je u fazi izviđaja ocijenjeno da u radnjama prijavljenog nema elemenata krivičnog djela iz člana 370 i da je krivična prijava odbačena.

Prvi predmet protiv Ostojića bjelopoljsko tužilaštvo formiralo je 12. juna 2025, pet dana nakon njegovog govora ispred Manastira Podmalinsko kod Šavnika. Ostojić je tamo, 7. juna, služio parastos pripadnicima prve i druge durmitorske četničke brigade i, kako je rekao, „žrtvama komunističkog progona” Dragoljubu Draži Mihailoviću i pripadnicima Jugoslovenske vojske u otadžbini. Kazao je tada da su se okupili zbog „velikih i najvećih vitezova i heroja Drugog svjetskog rata” i da je „najveća šizofrenija” tog prostora što je u Podgorici podignut spomenik „najvećem monstrumu”, vođi Narodnooslobodilačkog pokreta Josipu Brozu Titu. Sredinom avgusta 2025, dva mjeseca nakon formiranja, taj predmet i dalje je bio u fazi izviđaja i odluka nije bila donijeta, potvrđeno je tada Pobjedi.

Prijava je kasnije odbačena, uz obrazloženje da u radnjama prijavljenog nema elemenata krivičnog djela, juče su objavile Vijesti. Eparhija budimljansko-nikšićka izrazila je protest zbog formiranja tih predmeta, navodeći da je mitropolit „meta nekih centara moći koji prate svaki njegov korak, riječ”. Isti ishod i u slučaju Joanikija i Femića Bjelopoljsko tužilaštvo ocijenilo je ranije i da u izjavama mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija, koji je početkom maja 2025. za Đurišića rekao da je „veliki junak nepobjedivog karaktera”, nema elemenata krivičnog djela. Isti stav zauzelo je i o tekstu „Svi smo mi Pavle Đurišić” sveštenika Ognjena Femića.

Krivičnu prijavu u tim slučajevima podnijeli su 20. maja 2025. Tea Gorjanc-Prelević, Maja Raičević, Daliborka Uljarević i Nevenka Vuksanović, direktorke Akcije za ljudska prava, Centra za ženska prava, Centra za građansko obrazovanje i Centra za demokratiju i ljudska prava, izvršni direktor Antifašista Cetinja Filip Kuzman, programska direktorica Centra za demokratsku tranziciju Milica Kovačević i predsjednik Udruženja profesora istorije Miloš Vuksanović. Oni su tada tražili jasan stav Državnog tužilaštva o tome da li veličanje četničkog pokreta u Crnoj Gori predstavlja govor mržnje.

Još jedan, zbog Mladića, Više državno tužilaštvo u Podgorici, kojim rukovodi Duško Milanović, formiralo je predmet protiv Ostojića zbog krivičnog djela iz člana 370, povodom veličanja Ratka Mladića. Ostojić je 28. avgusta ove godine u Pivskom manastiru kazao da je narod u Mladiću „prepoznao sve one divne i svete odlike srpskih ratnika i vitezova”. Eparhija budimljansko-nikšićka saopštila je da je po završetku liturgije odslužen pomen „novopredstavljenom slugi Božjem generalu Ratku Mladiću”. Mladić, kojeg je Haški tribunal osudio za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja u Bosni i Hercegovini, preminuo je 27. avgusta.

Sedamnaest odbačaja od dvadeset predmeta Na pitanja Pobjede o praksi u ovakvim predmetima, iz Vrhovnog državnog tužilaštva odgovoreno je da su državni tužioci nezavisni u radu, da događaje cijene na.