Odbijen Gradir Montenegro, koncesiju preuzimaju firme iz Sarajeva i Nikozije

Dugogodišnji koncesionar Gradir Montenegro izgubio je posao zbog nepotpune dokumentacije i nepropisno uvezane ponude. Novi konzorcijum koji preuzima ležišta "Šuplja stijena", "Đurđeve vode", "Paljevine" i "Ribnik" čine MIH GmbH iz Horstmara (vodeći član), BH holding i Kamena dolina iz Sarajeva, kao i Duemo LTD iz Nikozije.

Novi ugovor o koncesiji sklopiće se na 20 godina, uz ukupne procijenjene geološke rezerve od 17,14 miliona tona rude. Koncesiju za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju metalične mineralne sirovine cinka i olova na pomenutim ležištima u Pljevljima dobio je MiH Metal Development. Ministarstvo energetike i rudarstva saopštilo je da su na javni poziv, raspisan 19. juna 2026. godine, stigle tri ponude, od kojih je pobjednički konzorcijum dobio maksimalnih 100 bodova.

Ponuda konzorcijuma koji čine IC Ictas Insaat Sanayi ve Ticaret A.S, Tethys Teknoloji inovasyon danismanlik ve Ticaret anonim sirketi i Global industrial solutions d. o. o. iz Bijelog Polja odbačena je kao neispravna. Tenderska komisija utvrdila je da treći član ovog konzorcijuma nije dostavio potrebne potvrde o izmirenju poreza i doprinosa, kao i dokumentaciju o neosuđivanosti izvršnog direktora. Takođe, ponuda nije bila pravilno uvezana.

Ponuda Gradir Montenegra takođe je odbačena zbog nedostatka uvjerenja Ministarstva pravde za predsjednika Odbora direktora, Andrzeja Szaryja, kao i nepropisnog uvezivanja. Gradir Montenegro je imao koncesioni ugovor za istraživanje i eksploataciju na ovom području od avgusta 2006. do avgusta 2026. godine.

Koncesioni akt za četiri ležišta usvojila je Vlada 23. aprila 2026. godine. U tom dokumentu se navodi da rudonosno područje planine Ljubišnje obuhvata ležišta cinka i olova "Šuplja stijena" i "Đurđeve vode". Ovo područje se prostire na više od 100 kvadratnih kilometara, od čega Crnoj Gori pripada oko 40 kvadratnih kilometara.

Rudonosno područje presijeca više rijeka, dok se u njegovoj blizini nalaze i manji vodotoci. U koncesionom aktu se navodi da tokom dosadašnjeg rada na ležištu "Šuplja stijena" nisu zabilježeni značajniji problemi sa podzemnim vodama. Mišljenje Uprave za zaštitu kulturnih dobara konstatovalo je da na ovom području nisu evidentirana zakonom zaštićena kulturna dobra.

Prostor za novu koncesiju definisan je na osnovu Geodetskog elaborata i Tehničkog izvještaja preduzeća Geo Friends iz Podgorice. Ukupne geološke rezerve polimetalične sulfidne rude u sva četiri ležišta iznose približno 17,14 miliona tona. Planirana godišnja proizvodnja iznosi 500.000 tona visokoprocentne rude.

Ležište "Šuplja stijena" je najznačajniji dio kompleksa, a od 1954. do 1987. godine tu je proizvedeno 3,95 miliona tona rude. U periodu 1996-2000. godine otkopano je dodatnih 283.000 tona rude, a od 2010. do 2024. godine eksploatisano je oko 7,25 miliona tona.

Kompanija Gradir Montenegro, koja je bila u većinskom vlasništvu poljske kompanije ZGH iz Boleslawa, upravljala je rudarskim kompleksom na "Šupljoj stijeni" i tokom svog rada bila je u fokusu javnosti zbog ekoloških incidenata. Jedan od najznačajnijih desio se 23. juna 2025. godine kada se otvorio ponor na dnu flotacijskog jalovišta, što je izazvalo izlijevanje opasnih hemikalija u rijeku Ćehotinu.

Ministarstvo energetike i rudarstva je posle incidenta navelo da se šupljina otvorila usljed "više sile", dok je Osnovno državno tužilaštvo u Pljevljima odlučilo da nema elemenata krivične odgovornosti. Gradir Montenegro je takođe bio pod sumnjom da je skrivao proizvodnju opasnog otpada tokom eksploatacije.