Pobjeda crnogorske vojske na Vučjem Dolu: Depeša knjaza Nikole

U depeši koju je knjaz Nikola Petrović poslao tokom bitke na Vučjem Dolu, koja se odigrala 28. jula 1876. godine, piše: „Jutros u 6 i po sati napanuše nas Turci pod Muhtar-pašom. Odmah skočismo, uhvatismo dobre položaje i dočekasmo Turke. Boj je ljuti trajao jednu uru. Crnogorci jurišiše i Turke zajmiše. Sad mi dovedoše Osman-pašu živa i mnogo robova. Boj još traje. Živjeli moji Crnogorci!“. Ova depeša, objavljena u zvaničnom listu Knjaževine „Glas Crnogorca“, ponovo je pokrenula rasprave o istorijskim činjenicama vezanim za ovu bitku.

Tokom obilježavanja 150 godina Bitke na Vučjem Dolu, patrijarh Srpske pravoslavne crkve Porfirije je govorio o zajedničkom podvigu srpskog naroda, navodeći da su se na bojištu našli Srbi iz različitih plemena, uključujući Crnogorce, Brđane i Hercegovce. Međutim, istorijski izvori ukazuju na to da je bitku vodila vojska Knjaževine Crne Gore pod komandom knjaza Nikole, a hercegovački ustanici su se borili u njenom sastavu.

Vojvoda Gavro Vuković, neposredni učesnik bitke, u svojim memoarima opisuje Vučji Do kao jednu od najvećih pobjeda crnogorske vojske, ističući da su crnogorske brigade i vojvode učestvovale u borbi. Njegovi memoari ne spominju učešće srpske vojske, niti pobjedu pripisuju Srbiji. Pobjeda na Vučjem Dolu, zajedno sa uspjesima u Veljem ratu, bila je ključna za međunarodno priznanje Knjaževine Crne Gore na Berlinskom kongresu 1878. godine.

Telegram knjaza Nikole, koji je objavljen neposredno nakon bitke, ostaje snažan dokaz istorijskih činjenica tog vremena. Njegove riječi „Crnogorci jurišiše“ i „Živjeli moji Crnogorci!“ jasno ukazuju na to kako je on svoje borce nazivao, ostavljajući malo prostora za različite interpretacije današnjih političkih narativa.