Lažne isprave i hapšenje Vuka Vulevića: Da li će biti izručen Crnoj Gori?

Uhapšen je u Srbiji po zahtjevu Crne Gore, sa lažnim dokumentima izdatim na Kosovu. Jedan od najtraženijih crnogorskih bjegunaca, optužen za organizovanje kriminalne grupe i šverc narkotika, u pritvoru je u Beogradu.

Nadležni, međutim, ne odgovaraju na pitanja Radija Slobodna Evropa (RSE) kako je i od kada Vuk Vulević boravio u Srbiji, niti da li će nakon hapšenja 11. jula biti izručen Crnoj Gori.

„Radi se o licu koje ima prilično dug staž i očigledno vrlo dobre konekcije, što mu je omogućavalo da se uspješno skriva“, ocjenjuje za RSE profesor kriminalistike na Pravnom fakultetu u Podgorici Velimir Rakočević.

Crna Gora Vulevića traži od 2024. godine zbog sumnje da je bio dio međunarodne mreže krijumčara narkotika, pod vođstvom Vasa Ulića i Radoja Zvicera.

Ulić je uhapšen 2024. godine u akciji crnogorske policije uz podršku Europola i američkog FBI-ja, dok je navodni vođa ozloglašenog „kavačkog klana“ Radoje Zvicer i dalje u bjekstvu.

„Od početka devedesetih do danas kriminalci nijesu poznavali granice. Ovaj primjer može dati nadu da izreka da su kriminalci uvijek jedan korak ispred države ipak ne stoji“, navodi Rakočević.

U crnogorskom Ministarstvu pravde kažu da su izručenje Vulevića od Beograda tražili još početkom 2025. godine, kada su dobili informaciju da se „bjegunac nalazi na teritoriji Srbije“.

U Beogradu nijesu komentarisali ove navode.

Da su kod Vulevića prilikom hapšenja pronađene falsifikovane isprave izdate na Kosovu, za RSE nije komentarisala ni policija u Prištini, uz poruku da se hapšenje dogodilo u drugoj državi.

Navode policije za RSE nije želio da komentariše ni Vulevićev advokat Aleksandar Šćekić.

Kako je uhapšen crnogorski bjegunac?

Vulević je uhapšen 11. jula u jednom restoranu u Beogradu.

Na izjavu crnogorskog ministra unutrašnjih poslova da je hapšenje rezultat koordinisanog rada nadležnih u Srbiji i Crnoj Gori, srpska policija odgovorila je da su „operativna saznanja, kao i planiranje i sprovođenje same akcije, rezultat rada srpskog MUP-a“.

Policija je u saopštenju navela da je Vuleviću prilikom hapšenja oduzela dva mobilna telefona i pronašla lažna lična dokumenta, te da će protiv njega zbog toga biti podnijeta krivična prijava.

„Moguće je da se neko vrijeme krio u Srbiji“, kaže za RSE Saša Đorđević, analitičar nevladine organizacije Globalna inicijativa protiv transnacionalnog organizovanog kriminala.

Na to, kako dodaje, ukazuju okolnosti hapšenja, jer je lociran u Beogradu, u ugostiteljskom objektu, sa falsifikovanim dokumentima i dva mobilna telefona.

„To sugeriše da nije bio samo u prolazu, već da je pokušavao da prikrije identitet i vjerovatno imao određenu logističku podršku. Ipak, teško je procijeniti koliko dugo je boravio u Srbiji i ko mu je eventualno pomagao“, dodaje Đorđević.

Šta kažu u Podgorici?

Crna Gora navodi da je još početkom 2025. godine dobila informacije da je Vulević u Srbiji i da očekuje da će sada biti izručen.

„Pored međunarodne potjernice, za Vulevićem je na snazi i zahtjev za izručenje, koji je Ministarstvo pravde uputilo nadležnim organima Srbije 17. februara 2025. godine“, navelo je Ministarstvo pravde Crne Gore na Fejsbuk nalogu.

U Višem sudu u Beogradu za RSE potvrđuju da je susjedna država ranije dostavila zamolnicu za izručenje i da je Vuleviću određen ekstradicioni pritvor „kako se ne bi sakrio ili pobjegao s ciljem ometanja postupka odlučivanja o molbi ili sprovođenja izručenja“.

Konačnu odluku o ekstradiciji donosi Ministarstvo pravde Srbije, koje nije odgovorilo na pitanja RSE.

„Očekujem da odluka ne bude kao u poznatom slučaju osuđenog šefa budvanske kriminalne grupe“, kaže kriminolog Velimir Rakočević.

Beograd deset godina ne odgovara na zahtjeve Podgorice za izručenjem nekadašnjeg predsjednika Državne zajednice Srbije i Crne Gore Svetozara Marovića, koji je zbog višemilionskih malverzacija u rodnoj Budvi osuđen na tri godine i deset mjeseci zatvora.

Nakon što je priznao da je bio vođa kriminalne grupe, polovinom 2016. godine otišao je u Beograd zbog navodnog liječenja. Od tada se nije vraćao u Crnu Goru.

Ko je Vuk Vulević?

Ministar unutrašnjih poslova Crne Gore Danilo Šaranović označio ga je kao simbol i ključnu figuru organizovanog kriminala na sjeveru države.

Porijeklom iz Berana, Vulević je, prema riječima ministra, „imao toliku moć da je uticao na izbor rukovodilaca beranske policije, određivao kretanje policijskih patrola i omogućavao nesmetano funkcionisanje krijumčarskih ruta cigareta“.

U prethodne tri decenije pominjan je u nekoliko istraga.

Bio je optužen za šverc kokaina iz Venecuele i za ubistvo policijskog inspektora Slavoljuba Šćekića 2005. godine, ali je tih optužbi oslobođen.

Crnogorska policija pominjala ga je i kao jednog od učesnika u nerasvijetljenom ubistvu urednika lista Dan Duška Jovanovića 2004. godine u Podgorici, ali protiv njega u ovom slučaju nije pokrenut postupak.

Za Vulevićem se tragalo i u okviru međunarodne akcije „General“, kada je crnogorska policija u julu 2024. godine, uz pomoć evropskih, američkih i australijskih službi, uhapsila devet osoba.

Tužilaštvo ih tereti da su kao članovi međunarodne kriminalne grupe učestvovali u švercu oko 2,5 tone kokaina iz Južne Amerike prema Evropi i Australiji.

Kao vođe te organizacije označeni su Vaso Ulić, Slobodan Kašćelan i Radoje Zvicer.

Prva dvojica su odranije u zatvoru u Crnoj Gori, dok se navodnom vođi „kavačkog“ kriminalnog klana gubi svaki trag od kada je 2020. godine ranjen u Kijevu.

Zvaničnici u Podgorici odbacili su nedavne optužbe predsjednika Srbije Aleksandra Vučića da je Crna Gora „uvezla“ narko-klanove u Srbiju i pozvali da se pitanja organizovanog kriminala rješavaju kroz saradnju institucija, a ne političkim optužbama.

„Kavački“ klan suprotstavljen je „škaljarskom“.

Obje grupe vode porijeklo iz okoline primorskog grada Kotora, a u sukobu su od 2014. godine, nakon nestanka tovara droge u Španiji.

Od tada je u međusobnim obračunima na teritoriji Crne Gore, Srbije i drugih država ubijeno više desetina ljudi.

„To je ubjedljivo najsmrtonosnija kriminalna organizacija, makar na balkanskom prostoru u posljednjim decenijama, upravo zbog toga što je internacionalnog karaktera i što je uspostavila kriminalnu zajednicu na međunarodnom nivou“, kaže kriminolog Velimir Rakočević.

Prekogranična saradnja

„Pogledajte samo najznačajnije zapljene kokaina, kada govorimo o trouglu Južna Amerika, Evropa, pa čak i Afrika i Australija. One nijesu mogle proći bez učešća visokoprofilnih kriminalnih grupa, vezanih upravo za ovaj i druge klanove“, dodaje Rakočević.

Grupe sa Zapadnog Balkana u međunarodnim organizacijama, poput Europola i Interpola, označene su među ključnim za krijumčarenje kokaina iz država Latinske Amerike prema tržištima, prije svega Zapadne Evrope.

Prema riječima Saše Đorđevića, sarađuju kao poslovne mreže – fleksibilno i pragmatično.

„Povezuje ih profit, pa jedni obezbjeđuju robu ili pružaju usluge, drugi transport i skladišta, treći dokumenta ili zaštitu. Zato se kriminal u regionu ne može posmatrati samo kroz nacionalne okvire, jer ove grupe djeluju regionalno, a često i globalno.“

Prema posljednjoj godišnjoj analizi rizika Fronteksa, Zapadni Balkan ostaje ključni tranzitni koridor za prekogranični organizovani kriminal, posebno za krijumčarenje ljudi, droge, oružja i falsifikovanih dokumenata.

U izvještaju Evropske agencije za graničnu i obalsku stražu navodi se da kriminalne mreže nijesu oslabile – one se prilagođavaju i mijenjaju način rada.