Novi izazov za kredibilitet istrage „Lugansk“

Predmet poznat u javnosti kao slučaj „Lugansk“ dobio je novu dimenziju nakon što je Višem sudu u Podgorici dostavljen nalaz i mišljenje sudskog vještaka za digitalne dokaze i kompjutersku forenziku. Dokument, koji je izrađen po naredbi suda, otvorio je ozbiljna pitanja o načinu postupanja sa jednim od ključnih dokaza u predmetu – mobilnim telefonom okrivljenog Danka Savića.

Prema nalazu vještaka, telefon koji je oduzet prilikom pretresa 30. juna 2025. godine bio je aktivan 4. jula u 10.55 časova, odnosno skoro tri sedmice prije nego što je sud donio naredbu za njegovo pretresanje. Prema službenoj dokumentaciji, uređaj je nakon oduzimanja bio ugašen i zapnečaćen kao dokazni materijal. Naredba za pretres telefona donijeta je tek 22. jula 2025. godine, dok je formalni pretres obavljen dan kasnije.

Iako vještak nije mogao pouzdano utvrditi da li su tom prilikom pregledani sadržaji telefona, forenzički nalaz pokazuje da je operativni sistem registrovao aktivnost koja odgovara pokretanju ili korišćenju uređaja još 4. jula. Odbrana je nakon dostavljanja nalaza zatražila da se utvrdi ko je pristupao telefonu, na koji način je uređaj otključan i da li je narušen lanac čuvanja dokaza. Posebno ukazuje na okolnost da je telefon bio zaštićen pristupnom šifrom koja je, prema njihovim navodima, nadležnim organima saopštena tek prilikom formalnog pretresa 23. jula.

Novi nalaz dodatno je pojačao kontroverze koje od početka prate predmet „Lugansk“. Podsjetimo, akcija policije pod tim nazivom počela je krajem novembra prošle godine i od samog starta bila praćena intenzivnom medijskom pažnjom. Tokom istrage i kasnijeg postupka odbrana je više puta ukazivala na, kako navodi, brojne nepravilnosti, uključujući pitanje zakonitosti pojedinih dokaznih radnji, spornih naredbi za pretres i način predstavljanja predmeta oduzetih tokom akcije.

Posebno je ostalo nerazjašnjeno pitanje novca u iznosu od milion i po evra, koji je u prvim policijskim saopštenjima i medijskim izvještajima predstavljen kao jedan od najznačajnijih elemenata akcije. Odbrana i pojedini mediji kasnije su ukazivali da se taj novac nije našao u optužnom aktu, zbog čega je otvoreno pitanje na koji način je javnosti predstavljen kao ključni element cijelog slučaja. Sporni su bili i pojedini predmeti koji su u javnosti predstavljani kao dokaz navodnih paravojnih aktivnosti.

Među njima su se našli kozacko odijelo, ruske i kozacke zastave, bajoneti, sablje, kolekcionarsko oružje, kao i drugi predmeti koje njihovi vlasnici tvrde da su posjedovali legalno i u skladu sa zakonom. Vlasnik kozackog odijela dr Jovan Burić ranije je za IN4S izjavio da je riječ o ličnoj stvari koju je godinama čuvao iz duhovnih razloga. „Nikada se neću odreći Rusije i odijela koje su mi uzeli – to će mi biti ukopno odijelo”, izjavio je Burić.

Kolekcionar Vukoman Bulatović više puta saopštavao da je oružje koje je prikazivano u medijima bilo uredno registrovano i prijavljeno nadležnim organima. Odbrana Danka Savića od početka postupka osporava i narativ o postojanju paravojnih struktura i navodnom „ruskom faktoru“, tvrdeći da se radi o politički motivisanoj konstrukciji zasnovanoj na simbolima, ličnim predmetima i interpretacijama koje nijesu potkrijepljene dokazima u spisima predmeta.

U međuvremenu, glavni pretres u ovom predmetu privlači sve veću pažnju javnosti, jer se brojna pitanja koja su otvorena tokom istrage do danas nijesu našla pred konačnim sudskim razjašnjenjem. Najnoviji forenzički nalaz sada je u fokus stavio upravo integritet dokaznog materijala. Ukoliko bi se utvrdilo da je zapnečaenom telefonu pristupano prije sudske naredbe i van propisane procedure, to bi moglo imati značajne procesne posljedice po sam postupak.

Zbog toga javnost s pravom očekuje odgovore na nekoliko ključnih pitanja: ko je koristio telefon 4. jula 2025. godine, kako je pristupio zapnečaenom uređaju i da li je narušen lanac čuvanja dokaza. Od odgovora na ta pitanja moglo bi zavisiti ne samo dalje vođenje predmeta „Lugansk“, već i povjerenje javnosti u način na koji institucije postupaju sa dokazima u krivičnim postupcima.