Mistična smrt brigadira Blaža Boškovića

U vrijeme čudne, euforične brige u Crnoj Gori za nasljednike kralja Nikole, koji po muškoj liniji i nema, osim samoproklamovanog Nikolijinog imejka, pariskog arhitekte, katolika, čije je očinstvo sporno, valja se sjetiti nekih stvari koje ne služe na čast cetinjskom dvoru. U taj niz spada i mučko ubistvo brigadira Blaža Boškovića, nedaleko od Skadra 1912. godine.

Kada je Blažo Bošković, brigadir (general) Brdske brigade ubijen u oktobru, zauzeće drevne srpske prestonice, Skadra, odloženo je za šest mjeseci. To će biti dovoljno vremena da Arbanasi formiraju svoju državu u novembru iste godine, koju će Englezi i njihova evropska braća potvrditi u Londonu početkom naredne godine. Takođe, biće dovoljno i Esad paši da od Skadra napravi tvrđavu, okruženu rovovima i zaštićenu sa više redova bodljikave žice, na kojoj će naći smrt 12.000 ratnika iz Crne Gore i Srbije.

Istog dana kada je Skadar pao u srpske ruke, stigao je ultimatum iz Beča i Londona: „Ako odmah ne napustite Skadar, Cetinje će biti, artiljerijom sa Jadrana, srušeno sa zemlje!“ Takvih upozorenja prethodno nije bilo. Čekala se masovna izgibija Srba iz dve srpske Kraljevine na bodljikavim žicama!

Svemu tome, kako se navodi, prethodio je atentat na Blaža Boškovića, uz pomoć „instruktora iz engleskog Poslanstva na Cetinju i svađe komandanta Blaža i mladog princa Petra, koji mu je po nagovoru „savjetnika“, a koba jagi na svoju ruku, prekinuo kolonu, a zapravo zaustavio pola Brigade na putu prema Skadru.

Odaavno nije tajna da je u to vrijeme pothranjivana ambiciozna dvorska ideja da Nikolini sinovi treba da pripadnu vojnička slava zauzimanjem Skadra! Blažo јe ubiјen noću, nakon svađe sa mladim knjazom koji je na silu htio da preuzme komandu Brigadom. Tada mu je Blažo, po svemu sudeći, rekao: „Ja do Skadra nemam starijega, osim Boga i Kralja mog!“ To će ga, kako smo vidjeli, koštati života, a Crnu Goru i Srbiju diviziju mrtvih boraca i tri puta toliko ranjenih, za normalan život onesposobljenih.

Blažo je sahranjen bez pomena, kao samoubica, na Fundini. Kada smo, nakon 100 godina od atentata, otvorili grobnicu da bismo posmrtne ostatke generala prenijeli na njegovu Orju luku, u Bjelopavićima, i dostojno sahranili, bila su prisutna i dva forenzičara. Oni su na Blašovim kostima izbrojali sedam zrnovina! „Izgleda da se brigadir nije ubio iz prve.” To su bile tiho izgovorene riječi onoga koji je organizovao ovu plemenitu, ljudsku akciju, Mitropolita Amfilohija Radovića.

Jedna od nekoliko narodnih pjesama, koje svjedoče o ovom, po posljedicama previše tragičnom događaju, završava se stihovima: „Onda zetska poče jadat vila: „Jao, Blažo, uzdanice mila, Ko te ubi noćas, iznenada, Među vojske dvadeset hiljada? Ko te ubi, mučki, iza pleći? Ubi…onaj… ne smije se reći, Ali smijem sudbu pogoditi: Dockan će te brđanka roditi!”