Protjerivanje Srba iz NDH 1941. godine

Na današnji dan, 4. juna 1941. godine, naciistička Njemačka i marionetska ustaska NDH dogovorile su se o iseljavanju u Srbiju oko 200.000 Srba. Ovo je bio deo ustaske politike koja je, kroz prekrštavanje, prisilno iseljavanje i fizičku likvidaciju, nastojala da od NDH stvori etnički čistu državu.

Odmah nakon uspostavljanja Nezavisne Države Hrvatske 10. aprila 1941. godine, doneti su propisi koji su ozakonili teror i određivali državne institucije koje će ga sprovoditi. Tako je donesena Zakonska odredba za obranu naroda i države, kojom se utvrdilo da svako ko na bilo koji način povrijedi ili je povrijedio čast i životne interese hrvatskog naroda, čini se krivcem zločina veleizdaje, a takvoga može čekati kazna smrti.

Donašena je i Zakonska odredba o zabrani ćirilice na teritoriji NDH, a nekoliko dana kasnije i Zakonska odredba o prelazu sa jedne vjere na drugu, kojom je ukinut naziv srpsko-pravoslavna vjera, te je određeno da se ubuduće koristi naziv grčko-istočna vjera. Promijenjena su i imena brojnih naselja koja su na bilo koji način podsjećala na Srbiju ili Srbe.

Ustaško vodstvo bilo je izuzetno zainteresovano da iz NDH bude iseljeno što je moguće više Srba. Budući da ustaše nisu birale sredstva u postizanju toga cilja, teror nad Srbima u NDH poprimio je različite oblike, uključujući i masovne likvidacije, što je uzrokovalo da sve više Srba ilegalno prelazi iz NDH u Srbiju, što je njemačkim vlastima u Srbiji zadavalo probleme.

Prema njemačkim podacima, do kraja jula u Srbiju je prebjeglo oko 180.000 Srba, a procjenjuje se da je taj broj do kraja septembra prešao 200.000. U oktobru 1941. godine završena su legalna premeštanja Srba iz NDH u Srbiju. Međutim, iz dokumentacije Komesarijata za izbeglice i premeštenike u Beogradu vidi se da su ilegalni odlazak u Srbiju bili učestali i u 1942. godini, pa čak i sredinom rata 1943. godine.

Istraživanje iseljavanja Srba iz Hrvatske i cijele NDH nije završeno sa 1941. godinom, te stoga brojka od 200.000 premeštenika nije konačna.