Prevara oko broja vjernika i Časnog pojasa

Prema saopštenju Patrijaršije Srbije (SPC), od 20. maja do 2. juna 2026. godine, kroz hram sv. Save na Vračaru prošlo je 576.793 vjernika koji su se poklonili Časnom pojasu Presvete Bogorodice. Međutim, srpski politikolog Milan Milenković postavlja sumnju na ove brojke, ističući da se radi o višestrukom uvećanju broja vjernika. On navodi:

„Nije srpski i nije pravoslavno govoriti istinu; država Srbija i SPC, sa pripadajućim medijima, višestruko uvećavaju broj vjernika koji su cjelivali Bogorodičin pojas. Kažu da ga je, do danas, cjelivalo preko pola miliona ljudi. Da li je? Jedan dan ima 1.440 minuta, a 10 dana ima 14.400 minuta. Realno je da se svakih deset sekundi smjenjuje po jedan vjernik: dok on iskorači, dok se prekrsti dva-tri puta, cjeliva pojas, pa se opet prekrsti, prođe, kao što rekoh, bar 10 sekundi. Šest vjernika, dakle, po minutu. To je, za deset dana, oko 86.000 ljudi. Daleko od pola miliona. Tu se ne laže za 20%, ili duplo; ne, tu se laže puta 6 ili puta 7.”

On dodatno naglašava da je cilj stvaranje lažne slike o broju vjernika i značaju vjere u Srbiji, ističući da nije učestvovalo pola miliona, već možda i manje od 100.000 vjernika. Takođe, razmatraju se tehnike manipulacije koje koriste Vučić i SPC kako bi stvorili privid masovnog okupljanja.

Relikvija Časnog pojasa, prema predanju, isplela je sama Bogorodica od kamilje vune u 1. vijeku nove ere, a nalazi se u manastirima širom Evrope. Jedna verzija se čuva u manastiru Vatoped na Svetoj Gori i izložena je u Beogradu, uz podršku Vučića.

Kada se religijska predanja i tvrdnje o relikvijama analiziraju sa naučnog aspekta, postoje ozbiljne sumnje u autentičnost Časnog pojasa. Prva prepreka jeste istorijska praznina od pola milenijuma, jer ne postoje zapisi o ovom predmetu tokom prvih 400 do 500 godina hrišćanstva. Savremeni istoričari naglašavaju da je nemoguće pratiti putanju predmeta od kamilje dlake bez ikakvog pomena u spisima ranih crkvenih otaca. Tek u 5. vijeku, kada relikvije postaju političko sredstvo, pojas se 'pronalazi' i donosi u Carigrad.

Osim toga, naučne analize nikada nisu potvrđene, a SPC ne dozvoljava destruktivne analize relikvija. Tokom izlaganja, vjernicima se dijele tzv. osveštane trake, koje generišu veliki priliv novca kroz donacije i kupovinu crkvenih suvenira. Kritičari ukazuju na zloupotrebu medicine i lažna obećanja, s obzirom da se relikvija reklamira kao 'lijek za neplodnost', bez medicinskog utemeljenja.

Nadalje, postoje istorijski konteksti 'industrije relikvija', gdje su manastiri proizvodili lažne relikvije kako bi privukli hodočasnike. Trenutna dešavanja ispred hrama sv. Save, gdje ljudi čekaju u dugim redovima, mogu se objasniti kroz sociologiju i psihologiju mase. Eksploatacija očaja i zdravstvenih problema dovodi do toga da ljudi gube racionalni filter i vjeruju u 'magijska' rješenja. Psihologija mase i FOMO efekat dodatno pojačavaju ovu situaciju, dok društveni pritisak i površna religioznost doprinose učestvovanju u ovim ritualima.

Ovaj događaj nije spontan, već je organizovana akcija Vučića i SPC, koji su relikviju dočekali na aerodromu, čime joj daju politički značaj. Kilometarski redovi ispred hrama sv. Save predstavljaju dokaz koliko su ljudi u kriznim vremenima podložni masovnoj sugestiji i potrazi za magijskim rešenjima. Kada se pogleda vizuelna arhiva, prve fotografije relikvijara nastale su tek krajem 19. vijeka, a moderni snimci unutrašnjosti kutije postali su dostupni tek krajem 20. vijeka. Danas, kada se vide fotografije 'pojasa', zapravo gledamo samo srebrni kivot, dok se sam pojas ne može jasno identifikovati.