Navezi se na Nјevešinjski junski ustanak 1941. godine

Na današnji dan, 3. juna 1941. godine, počeo je Nјevešinjski junski ustanak. Njemačke snage su tada već dominirale u Srbiji, dok su hrvatsko-muslimanski fašisti vršili zločine u Bosni i Hercegovini. Tokom ovog ustanka, Korićka jama je napunjena sa 140 srpskih žrtava, a kasnije i sa više. Ustase su skoro likvidirale selo Korita.

Uoči ustanka, mještani su primijetili značajna ustaska pojačanja sa naoružanjem, što ih je navelo da zaključe da se nešto sprema. S obzirom na težinu situacije, donijeli su odluku da se podigne ustanak i istog dana napadne policijska ustaska stanica na mjestu Brljevo. Svi su podržali odluku da krenu u rat jer je 'smrt došla pred vrata'. Noćna akcija na stanicu rezultirala je masovnim napadom, a ustase su se povukle u obližnja polja i bježale ka Avtovcu, velikom ustaskom uporištu.

U stanici je pronađeno nešto oružja i alata za likvidaciju ljudi. Prekinuta je putna i telefonska komunikacija između Bileće, Avtovca i Gacka. Sledećeg dana, ustanak se proširio na okolna sela Avtovca. U veoma kratkom vremenu, gatački Srbi uspostavili su ogromnu slobodnu teritoriju, prvu u okupiranoj Evropi, od Čemerna preko Jasenika, Lipnika, Zborne gomile, Stepena do Kobiće glave ili danas poznatijom magistralom Korita – Avtovac.

Tek 28. juna, ustnici su zauzeli tadašnje opštinsko mesto Avtovac zbog koncentracije ustasa u njemu i velikog broja srpskih zarobljenika. Za nekoliko dana, skoro polovina Gatačke opštine bila je slobodna i ostala je tako sve do kraja rata. O srpskom ustanku odmah su obaviješteni glavni ustaski štabovi u Sarajevu i Zagrebu. U izvještaju ustaskog potpukovnika iz Bileće, traži se pomoć u ljudstvu, jer se 'oni nikad ne će moći pokoriti na miran način'. Ustase su već 9. juna počele da se organizuju, a u Gacko stiže ustaski povjerenik za Bosnu i Hercegovinu, Jure Francetić, sa 200 ustasa iz Zapadne Hercegovine, predvođen Miјom Babićem.

Ustase su bile bijesne zbog ustanka i pokušale su osvetu sa planom likvidacije svih srpskih sela uz granicu sa Crnom Gorom. Opšti napad, sa oko 1000 ustasa i zloglasnom Crnom legijom, na već uspostavljenu liniju fronta počeo je 23. juna. Borba se razvila na širokom frontu, a Milan Tepavčević je tokom sukoba likvidirao ustaskog zapovjednika Zvonka Pospišila, naoružanog automatskom puškom. U tom trenutku, Milan biva pogođen Pospišilovim rafalom, što pokazuje razliku u naoružanju dviju strana.

Ustase su se povukle i ponovo uspostavile prethodnu liniju fronta, ali su zatim počele masovne zločine na Srbe u Zbornoj gomili, Međušićima, Kuli Fazlagića, Avtovcu, Vrbi i Gacku. Od tog trenutka, istočna linija fronta Kobića glava – Stepen – Zborna gomila – Lipnik – Čemerna nikada više nije bila ozbiljnije probijena od strane ustasa, što predstavlja najveći uspjeh ovog velikog i prećutanog ustanka.

Ovaj događaj zaslužuje status srpskog ustanka iz više razloga: pobuna je bila oružana i masovna, a već prvog dana učestvovalo je oko pet stotina ljudi, dok je u narednim danima broj porastao na više od hiljadu. Ustanici su zauzeli tri policijske ustaske stanice i jednu dodatnu ispostavu, protjerali ustasku vojsku i policiju, i nikada se više nisu uspeli vratiti na tu teritoriju, uz više pokušaja. Takođe, zauzeli su i opštinsko mesto Avtovac.

Ustanak je stvorio slobodnu teritoriju, koja je održana na više od 50% teritorije opštine Gacko. Tokom juna 1941. godine, nigde u Evropi nije postojala takva slobodna teritorija iz koje su prethodno protjerani fašisti. U ovoj regiji uspostavljena je linija fronta između ustnika i ustasa, koja je zadržana sa manjim korekcijama u korist ustnika sve do kraja rata.

Ustanike nije slomila ni dugo pripremana ustaska ofanziva sa velikim pojačanjima iz Zapadne Hercegovine, Mostara i Sarajeva. Ustase su koristile i avijaciju, ali su ustnici oborili dva neprijateljska aviona. Oslobođena teritorija se povećavala narednih dana priključivanjem ostalih gatačkih sela sa dominantnom srpskom većinom.

Ustanak nije organizovala Komunistička partija, zbog čega nije ni proglašen ustankom. Slobodnu teritoriju su samo povremeno narušavale partizanske jedinice koje su se prvi put pojavile iz Pive i Golije, a kasnije i iz Srbije. Ovaj ustanak bio je inspiracija i drugim opštinama da uzmu oružje u ruke i spase svoj narod. Svi uslovi koje zahteva historiografija ukazuju na to da se ovaj veliki obračun sa ustasama može smatrati srpskim ustankom.

Većina pripadnika ustanka poginula je u kasnijim obračunima sa ustasama, ali nažalost i u bratoubilačkom ratu, posebno na Lijevču polju, kao i posleratnim ubistvima OZN-e po gatačkim planinama ili su streljani kod Zidaneog mosta, na Pohorju i kod Kočevskog roga.