Sukob kačanskog i škajarskog klana: Krvavi rat na Balkanu

Priča o kačačkom i škajarskom klanu pokazuje kako je sukob unutar jedne kriminalne organizacije prerastao u višegodišnji rat sa desetinama žrtava.

Od zajedničkog šverca kokaina do brutalnih obračuna širom Evrope, sukob klanova postao je simbol jačanja organizovanog kriminala na Balkanu i kako je raskol iz 2014. godine zauvek promenio kriminalnu scenu regiona. Prema procenama medija i bezbednosnih službi, u ratu dva klana tokom godina ubijeno je više od 70 ljudi, među kojima su bili vođe grupa, saradnici, tjelohranitelji, ali i osobe povezane sa podzemljem Srbije i Crne Gore.

Nastanak „kotorskog klana“

Početkom 2000-ih godina Kotor je postao jedno od najvažnijih mesta za razvoj organizovanog kriminala na Balkanu. U tom periodu formirana je jaka kriminalna mreža koju su mediji i istražni organi kasnije nazivali „kotorški klan“. U početku se grupa bavila švercom cigareta, a zatim i međunarodnim krijumčarenjem kokaina iz Južne Amerike ka Evropi.

Kotor je imao idealan položaj za takve poslove zbog pomorske tradicije, velikog broja ljudi koji su radili na brodovima i razvijenih kontakata sa međunarodnim lukama i kompanijama. Upravo preko tih veza uspostavljeni su kontakti sa kriminalnim grupama u Španiji, Holandiji i Južnoj Americi.

U tom trenutku nije postojao sukob između ljudi koji će kasnije postati vođe dva najpoznatija balkanska klana. Naprotiv, svi su radili zajedno u okviru iste kriminalne organizacije i zajedničkog posla sa kokainom.

Među najuticajnijim ljudima tadašnje mreže bili su Jovan Vukotić, koji će kasnije postati ključna figura škajarskog klana, kao i Radoje Zvicer i Slobodan Kašćelan, koji su kasnije označeni kao vodeći ljudi kačačkog klana.

Nazivi klanova pojavili su se tek kasnije i izvedeni su iz dva kotorska naselja – Kačački klan po naselju Kač i Škajarski klan po naselju Škaji.

Širenje poslova i jačanje mreže po Balkanu

Od sredine 2000-ih godina kriminalna grupa iz Kotora počela je naglo da jača. Kokain se iz Južne Amerike prebacivao brodovima do evropskih luka, najčešće preko Španije i Holandije, a zatim dalje ka državama zapadne Evrope.

Ogroman novac od šverca droge omogućio je članovima grupe da izgrade mrežu saradnika širom Balkana. Kontakti su uspostavljeni u Srbiji, Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i Crnoj Gori, dok je Beograd postao jedno od glavnih mesta za logistiku, skrivanje ljudi i pranje novca.

U tom periodu nije bilo otvorenih sukoba među budućim klanovima. Posao sa kokainom donosio je milione evra, pa su zajednički interesi bili važniji od međusobnih nesuglasica. Međutim, kako je novac rastao, rasla je i sumnja među ljudima unutar organizacije.

Nestanak kokaina u Valensiji i početak rata

Između 2010. i 2013. godine pojavile su se prve ozbiljne pukotine unutar dotada jedinstvene kriminalne mreže iz Kotora. Sukobi su počeli zbog podele novca, kontrole pošiljki kokaina i uticaja unutar organizacije, a upravo te unutrašnje nesuglasice postepeno su narušavale poverenje koje je godinama držalo grupu na okupu.

Ljudi bliski Jovanu Vukotiću počeli su da formiraju sopstveni krug saradnika i obezbeđenja, dok su sa druge strane Radoje Zvicer i Slobodan Kašćelan okupljali svoju ekipu i jačali pozicije unutar iste strukture. Iako sukob još nije bio javan niti otvoren, među članovima grupe više nije postojalo ono poverenje koje ih je ranije povezivalo i omogućavalo zajedničko delovanje.

Kriminalna organizacija se tako polako, ali sigurno delila na dva tabora koja će kasnije postati poznata kao kačački i škajarski klan.

Prelomni trenutak dogodio se 2014. godine u Valensiji, kada je iz jednog šteka nestalo oko 200 kilograma kokaina čija se vrednost procenjivala na više miliona evra. Taj događaj potpuno je poremetio odnose unutar već poljuljane strukture.

Nestanak droge izazvao je haos među dotadašnjim saradnicima, a ubrzo su počele međusobne optužbe za krađu, izdaju i prisvajanje novca. Time je u potpunosti nestalo poverenje koje je godinama održavalo zajedničku kriminalnu mrežu i sprečavalo otvoreni sukob.

Nakon tog događaja dolazi do definitvnog raskola između dve strane i od tog trenutka počinje jedan od najkrvavijih mafijaških ratova u istoriji Balkana.

Prvi veliki signal da je rat počeo dogodio se 2015. godine kada je u garaži na Novom Beogradu ubijen Goran Radoman, čovek kog su pojedini mediji povezivali sa nestankom kokaina iz Valensije.

Njegovo ubistvo označilo je početak otvorenog rata između dva klana. Na ulicama srpske prestonice dešavale su se sačekuše, pucnjave i eksplozije automobila. Mnogi pripadnici klanova iz Crne Gore skrivali su se upravo u Beogradu, gde su imali saradnike, stanove i logistiku.

Novi Beograd, Zemun i pojedini delovi centra grada postali su mesta na kojima su se često dešavali obračuni ljudi povezanih sa dva klana.

Kao ključni ljudi povezani sa kačačkim klanom pominjali su se Veljko Belivuk i Marko Miljković, koji su preko navijačke grupe „Principi“ imali značajan uticaj u podzemlju i među huliganskim grupama. Ta grupa je u Srbiji postala važan oslonac kačačima za obezbeđenje, zastrašivanje i likvidacije protivnika. Sa druge strane, škajarski klan je u Srbiji imao saradnike među ekipama bliskim Filipu Koraću i ljudima povezanim sa starijim strukturama beogradskog podzemlja.

Vračarski klan i širi balkanski kriminalni blok

Kako je rat između kačačkog i škajarskog klana postajao sve brutalniji, u sukob su se uključivale i druge kriminalne grupe iz Srbije i regiona. Gotovo celo balkansko podzemlje bilo je primorano da izabere stranu, a Beograd je u tom periodu postao jedno od glavnih čvorišta kriminalnih veza, logistike i obračuna.

U tom kontekstu se u Beogradu pojavljuje struktura poznata kao Vračarski klan, koja je nastala iz ranijih beogradskih kriminalnih i navijačkih grupa. Ova grupa je bila povezana sa različitim segmentima beogradskog podzemlja, uključujući navijačke strukture.

Vračarski klan se u različitim periodima povezivao i sukobljavao sa obe crnogorske strane, u zavisnosti od interesa, savezništava i trenutnih kriminalnih operacija. Njegova uloga u praksi je bila vezana za izvršne zadatke i učešće u širem lancu obračuna koji su pratili rat između dva kotorska klana.

U širem kontekstu, istražni organi i mediji su sve češće govorili o tzv. Balkanskom kartelu kao o labavoj, ali funkcionalnoj mreži kriminalnih grupa iz Crne Gore, Srbije i regiona. U toj mreži su se preplitali interesi kačačkog i škajarskog klana, beogradskih ekipa, navijačkih grupa i drugih regionalnih struktura koje su učestvovale u švercu kokaina i međusobnim likvidacijama.

Na taj način, sukob koji je započeo kao unutarcrnogorski kriminalni raskol prerastao je u široki regionalni rat koji je zahvatio Srbiju, Crnu Goru, Bosnu i Hercegovinu, Hrvatsku i veći deo Evrope, uz stalno preplitanje lokalnih beogradskih grupa i međunarodnih kriminalnih mreža.

Likvidacije širom Evrope

Od 2015. do 2022. godine usledio je niz brutalnih ubistava širom Evrope. Likvidacije su se dešavale u Podgorici, Beogradu, Beču, Atini, Barseloni, Istanbulu i drugim gradovima.

Ubijane su vođe, saradnici, tjelohranitelji i ljudi bliski klanovima. Napadi su često izvršavani profesionalno, uz korišćenje motocikala, snajpera, eksploziva i lažnih identiteta.

Jedan od najznačajnijih udara na škajarski klan dogodio se 2020. godine u Atini, kada su u restoranu ubijeni Igor Dedović i Stevan Stamatović. Napadači su im prišli dok su bili u restoranu sa porodicama i iz neposredne blizine otvorili vatru, što je izazvalo veliki šok jer je napad izveden usred javnog prostora i u inostranstvu.

Nakon toga usledila je serija osvetničkih likvidacija. U Atini je kasnije 2020. godine ubijen i Alan Kožar zajedno sa saradnikom Damirom Hadžićem. Oni su pronađeni i ubijeni na ostrvu u blizini Atine, u trenutku kada su pokušali da se sakriju od protivničke strane.

Ovi atentati su pokazali da se sukob više ne vodi samo u Crnoj Gori i Srbiji, već da su kriminalne mreže razvile međunarodnu logistiku za praćenje, lociranje i likvidaciju meta širom Evrope.

Evropske policije počele su da govore o „balkanskom kartelu“, jer su mreže oba klana imale direktne veze sa velikim južnoameričkim narkokartelima.

Rat više nije bio lokalni sukob iz Kotora, već međunarodni kriminalni obračun.

Skaj poruke, hapšenja i pad velikog broja članova

Veliki preokret u ratu između kačačkog i škajarskog klana dogodio se kada su evropske policije uspele da probiju kriptovanu aplikaciju Skaj EKK, koju su kriminalne grupe koristile za sigurnu komunikaciju. Objavljene poruke otkrile su detalje o švercu kokaina, planiranju ubistava, praćenju meta i vezama kriminalaca sa ljudima iz bezbednosnih struktura, čime je po prvi put u velikoj meri razotkriven način funkcionisanja mreža koje su godinama delovale u tajnosti i na više kontinenata.

Nakon toga usledila su brojna hapšenja u Srbiji i Crnoj Gori, kao i širenje istraga na više evropskih država. Poseban udarac za kačački klan bilo je hapšenje grupe Veljka Belivuka 2021. godine, pri čemu su Veljko Belivuk i Marko Miljković završili u pritvoru i protiv njih se vode postupci za više teških krivičnih dela, uključujući organizovani kriminal i ubistva, uz optužbe da je njihova grupa imala ključnu ulogu u izvršnim operacijama beogradskog podzemlja tokom rata klanova.

Slobodan Kašćelan je takođe godinama bio hapšen i procesuiran u Crnoj Gori, što pokazuje intenzitet borbe državnih organa sa kačačkim klanom, dok se Radoje Zvicer i dalje smatra jednim od najtraženijih ljudi balkanskog podzemlja i centralnom figurom kačačke strukture koja je u jednom trenutku imala mrežu širom regiona.

Sa druge strane, škajarski klan je dodatno oslabljen nakon ubistva Jovana Vukotića u Istanbulu 2022. godine, što je predstavljalo jedan od ključnih udaraca njihovoj organizacionoj strukturi.