Na rijeci Zeti održan Treći međunarodni Sač festival

Na obalama rijeke Zete u Danilovgradu, ispod mosta Radovana Pavićevića, u subotu je održan Treći međunarodni Sač festival na kojem je učestvovalo 92 tima iz Crne Gore i regiona. Takmičenje je bilo fokusirano na jedno jelo: teleće meso kuhano pod sačem. Iako se to može učiniti uskim, zapravo je to temelj crnogorske kuhinje, a festival je svake godine sve više prepoznat kao jedno od najistaknutijih gastronomskih događaja u zemlji.

Osim takmičenja, ovogodišnja edicija nosila je i humanitarni karakter, uz zabavni program koji je trajao tokom cijelog dana za posjetioce.

Šta je sač? Za posjetioce koji nisu upoznati s ovom metodom, sač je teški poklopac u obliku zvona, tradicionalno napravljen od lijevanog gvožđa ili pečene gline. Hrana se stavlja u plitku posudu iznad otvorene vatre, sač se spušta preko nje, a vrući žar i pepeo se nagomilavaju na vrhu i oko ivica dok jelo nije potpuno zatvoreno. Ono što slijedi je bliže sporom pečenju nego roštilju. Toplota dolazi iz svih pravaca, vlaga ne može pobjeći, a meso se kuva u sopstvenim sokovima dva do tri sata. Rezultat je meso koje se odvaja od kosti, uz krompir kuvan ispod u otopljenoj masti. Ova tehnika prethodi pećnicama u ovom dijelu svijeta za vijekovima i nikada nije stvarno zamijenjena. Većina seoskih domaćinstava u Crnoj Gori još uvijek posjeduje sač, i to ostaje standardna metoda za hranjenje velikih grupa na posebnim prilikama — dan svetitelja, vjenčanja, porodična okupljanja.

Teleće meso je klasičan izbor, iako je jagnjetina takođe tradicionalna, a hljeb pečen pod sačem predstavlja posebnu kategoriju. Razlozi za rast festivala Ekspanzija ovog događaja odražava šire trendove u crnogorskom turizmu. Kulturne tradicije koje su nekada bile svakodnevna praksa, u posljednjoj deceniji postale su prava atrakcija za posjetioce koji traže nešto više od obale. Devedeset i dva takmičarska tima predstavljaju značajan broj za zemlju od 620.000 stanovnika, a međunarodna participacija ukazuje na široku rasprostranjenost ove tehnike u regionu. Kuhanje pod sačem je uobičajeno širom Zapadnog Balkana, uz lokalne varijacije u začinima, komadu mesa i odnosu povrća i mesa, što daje osnovu za pravu komparaciju na takmičenju ovog tipa.

Organizatori postavljaju festival oko tri cilja: promocija tradicionalne kuhinje, okupljanje ljudi i skretanje pažnje na turistički potencijal Danilovgrada. Na osnovu prisustva, svi ciljevi su ostvareni.

Danilovgrad, grad koji mnogi propuštaju Danilovgrad se nalazi u dolini Bjelopavlića između Podgorice i Nikšića, otprilike 20 minuta od glavnog grada. To je jedna od manjih opština u Crnoj Gori i dobija samo dio međunarodne pažnje usmjerene na obalu. Ova razlika vrijedi zatvoriti. Grad se nalazi na rijeci Zeti, jednoj od najčistijih u zemlji, s mjestima za kupanje i šetnje uz rijeku koje lokalno stanovništvo intenzivno koristi tokom ljeta. Okružna dolina je poljoprivredno srce središnje Crne Gore, što je upravo razlog za održavanje prehrambenog festivala ovdje. Danilovgrad je također poznat po tradiciji kamenarstva, s dugom historijom vađenja i oblikovanja koja je opskrbila zgrade širom regiona. Manastir Ostrog, jedno od najposjećenijih hodočasničkih mjesta na Balkanu, nalazi se unutar granica opštine — urezan u vertikalnu stjenovitu stranu, privlačeći stotine hiljada posjetilaca svake godine, mnogi od kojih prolaze bez zaustavljanja u samom gradu. Za putnike koji voze između Podgorice i sjevernih planina, to je lagana i korisna odrednica.

Gdje probati meso pod sačem Festival se održava svake godine, ali jelo je dostupno tokom cijele godine za posjetioce koji znaju gdje da potraže. Tradicionalni restorani širom središnje i sjeverne Crne Gore poslužuju meso pod sačem, iako obično zahtijeva prethodno naručivanje — obično nekoliko sati, ponekad dan. Vrijeme kuhanja se ne može skratiti, pa restorani pripremaju jelo po narudžbi umjesto da ga drže spremnim. Konobe i seoski gosti u dolini Bjelopavlića, oko Nikšića, i u planinskim područjima blizu Kolašina i Žabljaka su najpouzdanija mjesta za pravilnu pripremu. Mnoge porodične smještajne jedinice će pripremiti meso po zahtjevu, što je često najbolja verzija dostupna. Očekujte da platite otprilike 15-25 € po osobi, a očekujte porcije veličine za ljude koji su radili na otvorenom. To je jelo stvoreno za dijeljenje, a naručivanje za jednu osobu propušta poentu.