Lekcije 11. septembra

Svijet obavještajnih službi i kontraterorizma promijenio se do neprepoznatljivosti za četvrt vijeka od onog vedrog septembarskog jutra u Njujorku. Napredak vještačke inteligencije i kvantnih kompjutera nastaviće da mijenja ovu oblast nevjerovatnom brzinom.

Na dan 11. septembra 2001. godine, Sjedinjene Američke Države su nedvosmisleno omanule u svojoj prvoj dužnosti – zaštiti stanovništva. Iako je bilo obaveštajnih podataka, niko nije povezao konce na vrijeme, što je rezultiralo smrću 2.977 ljudi. Napadi, poznati kao 9/11, počeli su da definišu čitavu generaciju spoljne, bezbednosne i obaveštajne politike u prve dve decenije 21. veka.

Američka obaveštajna agencija (CIA) znala je za mrežu Al Kaide i njenog vođu Osamu Bin Ladena godinama pre 2001. godine, ali su propustili da pravilno procene obaveštajne podatke. Izveštaj Komisije za 11. septembar okrivio je američku vladu za 'propuste u politici, sposobnosti i upravljanju'.

U narednih 25 godina, uprkos brojnim obaveštajnim uspešima, bilo je i neuspeha. Deljenje informacija među zapadnim obaveštajnim agencijama se značajno poboljšalo, a stari rivaliteti su nestali. Na primer, MI5 i policijska jedinica za kontraterorizam sada rade zajedno u visoko-tehnološkom Centru za kontraterorističke operacije u Londonu.

Nakon 11. septembra, došlo je do temeljne reorganizacije američkih obaveštajnih službi. Osnovan je Nacionalni centar za kontraterorizam i direktor Nacionalne obaveštajne službe kako bi se osiguralo dijeljenje informacija među 18 američkih obaveštajnih službi.

Ipak, dolazilo je do katastrofalnih propusta u obaveštajnom radu. MI6 je, pred invaziju na Irak 2003. godine, dozvolio da obaveštajni rad postane ispolitizovan, što je rezultiralo ozbiljnim udarcem po reputaciju organizacije. Obaveštajni podaci su se ispostavili kao manjkavi, dovodeći do invazije na Irak koja se zasnivala na pogrešnim informacijama.

Lord Džonatan Evans, bivši šef MI5, ističe da se sa tadašnjom bazom podataka od više od 20.000 'subjekata od interesa' suočavaju svakodnevni izazovi prilikom prioritizacije istraga. Terorističke pretnje ostaju ozbiljan problem, ali su državne pretnje postale jednako ozbiljne.

U međuvremenu, američki predsednik Donald Tramp suočio se s kritikama zbog odluke o napadu na Iran 2026. godine, što je izazvalo velike posledice na svetskim energetskim tržištima.

Neposredno nakon 11. septembra, Amerika i njeni saveznici su počinili brojna kršenja ljudskih prava, uključujući otmice i zatvaranje bez suđenja. Ovi potezi su ostavili mrlju na moralnoj savesti Amerike i izazvali brojne skandale.

Na kraju, lekcije iz 11. septembra i dalje se uče, ali mnoge su ostale nenaučene, ostavljajući otvorena pitanja o budućim strategijama i pristupima bezbjednosti.