Savremena oprema za preciznije vođenje aviona na aerodromima u Crnoj Gori

SMATSA je u prethodnim godinama sistematski opremala oba aerodroma navigacionim uređajima. Savremeni sistemi biće postavljeni u Dajbabama i Kavču, a obezbjeđuju pouzdano i precizno vođenje vazduhoplova, omogućavajući pilotima da u svakom trenutku tačno odrede svoj položaj, pravac i udaljenost od piste.

Agencija za zaštitu životne sredine donijela je rješenja kojima se utvrđuje da nije potrebna izrada elaborata procjene uticaja na životnu sredinu za projekte izgradnje i modernizacije vazduhoplovno-navigacionih uređaja na lokacijama u opštini Kotor i glavnom gradu Podgorica, koje sprovodi Kontrola letenja Srbije i Crne Gore (SMATSA). Ti savremeni sistemi, pojašnjeno je u dokumentaciji koju je pripremio Institut "Sigurnost", obezbjeđuju pouzdano i precizno vođenje vazduhoplova, omogućavajući pilotima da u svakom trenutku tačno odrede svoj položaj, pravac i udaljenost od piste.

SMATSA je prethodnih godina sistematski opremala oba aerodroma navigacionim uređajima, a aktuelni projekti nastavak su napora da se sistemi dopune i unaprijede, imajući u vidu značajan rast broja putnika, te potrebu za dodatnim jačanjem bezbjednosti i funkcionalnosti vazdušnog saobraćaja. Zamjena DME uređaja sa antenskim sistemima već je izvršena, čime je instaliran savremeniji tip uređaja istih tehničkih karakteristika u postojećim objektima u vlasništvu ove kompanije.

Kada je riječ o Podgorici, projekat obuhvata modernizaciju starijih sistema savremenom opremom na katastarskoj parceli u Dajbabama, za potrebe Aerodroma Podgorica. Lokacija je van aerodromskog kompleksa, na udaljenosti od 1,8 km od kraja poletno-sletne staze, u njenoj produženoj osi. Na toj lokaciji postavljaju se DME transponder tipa Thales DME 500 snage 1000 vati za mjerenje udaljenosti i DVOR sistem tipa Indra VRB-53D snage 100 vati za određivanje azimuta, odnosno uglovne pozicije aviona u odnosu na magnetni sjever.

Oprema za mjerenje rastojanja (Distance Measuring Equipment, DME) spada u skup navigacionih sistema kratkog i srednjeg dometa, koji radi na principu sekundarnog radarskog sistema. Dok kod klasičnog radara zemaljska stanica šalje upit, kod DME sistema upite šalje vazduhoplov, dok na njih odgovara zemaljska stanica koristeći specifičnu učestanost za emitovanje radio-signala. DME se koristi u sprezi sa drugim sistemima kao što su VOR ili ILS kako bi se obezbijedili precizni navigacioni podaci pri različitim dometima.

Oprema je smještena unutar postojećeg kontejnera sa pripadajućom antenskom platformom. Budući da se koristi već izgrađena infrastruktura, projekat ne podrazumijeva dodatno zauzimanje zemljišta, građevinske radove niti uklanjanje vegetacije. Detaljni proračuni za nejonizujuće zračenje pokazali su da su vrijednosti jačine električnog polja u svim tačkama prostora dostupnim ljudima značajno ispod referentnih granica.

Takođe, za izgradnju novih vazduhoplovno-navigacionih uređaja na lokaciji Kavač u opštini Kotor, na parceli KO Kavač, utvrđeno je da nije potrebna izrada elaborata procjene uticaja na životnu sredinu. Projektom je na toj lokaciji predviđena modernizacija starijih sistema savremenom opremom, što obuhvata postavljanje istih modela uređaja – terminalnog DME transpondera tipa Thales DME 500 (koji služi za određivanje udaljenosti u finalnoj fazi leta, pri slijetanju) i DVOR sistema tipa Indra VRB-53D – radi preciznog vođenja vazduhoplova i unapređenja bezbjednosti i funkcionalnosti saobraćaja u zoni tivatskog aerodroma.

Uređaji su kolocirani i biće postavljeni unutar definisanih prostornih kapaciteta bez dodatnog zauzimanja zemljišta ili građevinskih radova. Obradom dokumentacije Agencija je utvrdila da tokom redovnog funkcionisanja postrojenja na obje lokacije ne nastaju otpadne vode, štetni gasovi, buka ni vibracije. Objekti funkcionišu automatski i pod stalnim su daljinskim nadzorom bez prisustva posade, dok je za nesmetan rad u slučaju nestanka električne energije obezbijeđen sistem rezervnih baterijskih napajanja.

Za upravljanje otpadom SMATSA posjeduje usklađen plan sa saglasnošću Agencije za zaštitu životne sredine, a za zbrinjavanje eventualnog električnog i elektronskog otpada zaključeni su ugovori sa ovlašćenim operaterima kao što su "Hemosan" i "SS Alga". Takođe, u objektima je instaliran napredni stabilni sistem za gašenje požara "NOVEC 1230" koji koristi bezbjedan gas FK-5-1-12, uz obezbijeđenu gromobransku zaštitu I klase. Potencijalni rizici po tlo svedeni su na minimum jer uređaji ne koriste naftne derivate, a za rijetke obilaske lakim vozilima obezbijeđeni su setovi za brzu intervenciju i apsorpcioni materijal.